1 (гыйнвар), 2020

1 гыйнвар 2020

Бу санда

Баш мөхәррир сүзе: Рөстәм ГАЛИУЛЛИН. ....................................................................................3

ШИГЪРИЯТ ҺӘМ ЧӘЧМӘ ӘСӘРЛӘР

Салават РӘХМӘТУЛЛА. Җырлар туса, һаваларга ашам. Шигъри эссе. .....................................4

Рафис КОРБАН. Әхмәров. Роман-хроника. ....................................................................................9

Рифә РАХМАН. Кояш үзе гашыйк булсын әле! Шигырьләр. .....................................................54

Сәгыйть ЛАШМАНЧЫ. Биектәге козгын. Эссе. .........................................................................59

Ибраһим БИЕКТАУЛЫ. Яралтылыш. Поэма. ..............................................................................83

Равилә ШӘЙДУЛЛИНА-МУРАТ. Карт шомырт хатирәсе. Роман. ............................................87

ЯҢА ИСЕМНӘР

Ильяс БАҺАУОВ. Фәрештә бәхете. Хикәя. ................................................................................141

Җәһәт тәнкыйть: сәхифәне Дания ЗАҺИДУЛЛИНА алып бара. ..........................................146

ШӘЕХЗАДӘ БАБИЧНЫҢ ТУУЫНА 125 ЕЛ

Рәдиф ГАТАШ. Күңелләрдә Бабич һәйкәле. ..............................................................................148

Шәехзадә БАБИЧ. Хөррият бүләге. Шигырь. ............................................................................149

НӘКЫЙ ИСӘНБӘТНЕҢ ТУУЫНА 120 ЕЛ

Миләүшә ХӘБЕТДИНОВА. «Чорлар рухание». ........................................................................150

Фотоархив: Нәкый Исәнбәтнең тормыш мизгелләре................................................................161

ЮБИЛЕЙЛАР

Рамил ХАННАНОВ. «Хатипов җөмләсе кебек ул!» ( Фәрит Хатиповка 90 яшь). ...............163

ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ МИЛЛИ КИТАПХАНӘСЕНӘ – 155 ЕЛ

Разил ВӘЛИЕВ. Илаһи утрау. ......................................................................................................169

СӘНГАТЬ

Нәкыя ГЫЙЛӘҖЕВА. «Өч аршын җир» – Аязның җан авазы... ............................................174

«Кызыл кара белән»: сәхифәне Рамил ХАННАНОВ алып бара. .............................................182

Замандашыбыз: Айсылу ИМАМИЕВА. Гаделлек белән сәүдә ит,

җитезлек белән файда ит! Очерк. ......................................................................................................

Шаян сәхифә: Уены-чыны бергә. .................................................................................................188

«Казан утлары» архивыннан. .......................................................................................................172

Иҗтимагый-мәдәни тормышыбыздан. ........................................................................................190

  • 31 декабрь 2020 - 10:00
    Кардан алма исе килә...
    Кардан алма исе килә. Кардан елга исе килә.
  • 1 гыйнвар 2020 - 14:00
    "Мин халык белән эшлим" - Салават Фәтхетдинов
    Салават Фәтхетдинов үзенең җор теле, беркемне дә аямыйча, турысын бәреп әйтүе белән дә башкалардан аерылып тора.
  • 30 декабрь 2020 - 16:00
    Кояш һәм син
    Әгәр елым кояш белән узса...
  • 4 гыйнвар 2020 - 15:00
    "Халык безне яшәтә, безне тәрбияли, безне ашата" - Салават Фәтхетдинов
    Шул ук вакытта ул иң зур хыянәтче дә.
  • 28 гыйнвар 2021 - 16:00
    Торам яңгыр асларында
    Салкын уза күкрәгемә шыбыр-шыбыр...
  • 9 гыйнвар 2020 - 11:00
    Чит калада (шигъри эссе)
    Тиздән... тиздән бу калада дивана булып бетәм...
  • 9 гыйнвар 2020 - 12:00
    Ильяс Баһауов. "Фәрештә бәхете"
    Әдәбиятның төп үзенчәлеге – хыял ярдәмендә яңа дөнья тудыруда, диләр.
  • 13 март 2021 - 14:00
    Туган якта – кояш...
    Кала урамына яңгыр коя, Асфальтларның тетә тетмәсен.
  • 10 гыйнвар 2020 - 12:00
    "Гаиләдә булмаган тәртипне илдән сорап булмый" - Салават Фәтхетдинов
    Бүген, Татарстанның халык, Россиянең атказанган артисты Фәтхетдинов Салават Зәки улының туган көне!
  • 11 гыйнвар 2020 - 11:00
    ***
    Җиде миллиард кеше сыйган Җиргә йөзәрләгән патша сыялмый...
  • 13 гыйнвар 2020 - 11:00
    Сынмабыз, сынатмабыз!
    Һәр алдагысы кебек үк, 2020 елга да шатлык-куанычларның, яңа табышларның күбрәк буласына, кайгы-борчуларның, югалтуларның урап узасына ышанып, аяк бастык.
  • 13 гыйнвар 2020 - 12:00
    ***
    Иҗат өчен йөрәк кушу кирәк, Баш эшләтү кирәк иренми!
  • 14 гыйнвар 2020 - 11:00
    Сөю
    Син булмасаң сагышлардан йөрәкләр янмас иде...
  • 16 гыйнвар 2021 - 17:00
    Юмарт шагыйрь
    Сәхнәгә сценарийда исеме булмаган бер шагыйрь йөгереп менә. Кулында – ал төстәге калын, зур конверт...
  • 8 гыйнвар 2021 - 12:00
    Уйнак кузы
    Бик үзгәргән инде аваз-моңым, Син әйткәнчә иде әле кичә...
  • 24 февраль 2021 - 11:00
    Күңелләрдә Бабич һәйкәле
    Шәехзадә Бабич (1895-1919) атлы шагыйрь исеме менә 100 елдан артык инде укучы күңелендә сөелеп кабатлана.
  • 12 апрель 2021 - 16:00
    Гөл эзлим
    Шифаханә алларына чыгам, гөлле көнне күреп калырга...
  • 17 гыйнвар 2020 - 13:00
    "Автоспорт – бәлки, минем чиремдер" - Салават Фәтхетдинов
    Салават Фәтхетдинов үзенең җор теле, беркемне дә аямыйча, турысын бәреп әйтүе белән дә башкалардан аерылып тора.
  • 28 декабрь 2020 - 10:00
    Хөррият бүләге
    Исте җил... Сүнде бар ялган шәм...
  • 20 гыйнвар 2020 - 13:00
    "Хатипов җөмләсе кебек ул!"
    Фәрит Хатиповка 90 яшь
  • 16 март 2021 - 10:00
    Барыбер аерылабыз...
    ...Барыбер аерылабыз: Моны мин дә, хәтта син дә күптән беләсең...
  • 1 февраль 2021 - 16:00
    Исергән яшь
    Тел очыма сине алмамын!
  • 23 гыйнвар 2020 - 11:00
    Ничә еллар?!.
    «Китәм!» – дидең...
  • 16 гыйнвар 2021 - 15:00
    Биектәге козгын
    Бу затлы, үтә нәзакәтле киек кошлар яшәүне туктаусыз мохит алыштыру, китү-кайтулар, аерылышу-кавышулар белән бәйли шул...
  • 19 гыйнвар 2021 - 17:00
    "Өч аршын җир" – Аязның җан авазы...
    2019 елның ноябрь аенда аеруча куанычлы бер вакыйга булды. Кәрим Тинчурин исемендәге театрыбызда күренекле режиссёрыбыз Илгиз Зәйниев тарафыннан Аязымның «Өч аршын җир» әсәре сәхнәләштерелде...
  • 24 гыйнвар 2020 - 11:00
    Өстә – бизәк
    Юк күңелгә юлны табучылар...
  • 13 февраль 2021 - 13:00
    Илаһи утрау
    ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ МИЛЛИ КИТАПХАНӘСЕНӘ – 155 ЕЛ
  • 26 гыйнвар 2020 - 16:00
    ***
    Мәхәббәтнең... мәңгелеген эзли, гүя белми үзенең үләсен...
  • 27 гыйнвар 2020 - 11:00
    Көтәргә!
    Юлларның турысы миңа илтмәсә?
  • 18 гыйнвар 2021 - 11:00
    Биектәге козгын (дәвамы)
    Ә бу бала ни үле, ни тере хәлдә җан көегенә әйләнсә, ни эшләрсең? Сәфәргә чыгу юк моңа... Көз, кыш кая сыеныр, кем кулына калыр? И Тәңре, газапларга салма, зинһар, ал син бу җанны!
  • 28 гыйнвар 2020 - 14:00
    Вавилон манарасы
    ...Вавилонда татар булмаганга Төзелмичә калган манара...
  • 19 гыйнвар 2021 - 11:00
    Биектәге козгын (дәвамы)
    «Кызым, ач инде күзеңне, уян, зинһар, шикләремне тарат!..» Каррбикә кызы янында үзен тыныч кына тотарга тырышса да, зиһененнән тетрәндергеч бер уй китмәде.
  • 29 гыйнвар 2020 - 16:00
    Пушкин үлеме
    ...Шагыйрь җанын кыеп очты пуля...
  • 20 гыйнвар 2021 - 13:00
    Биектәге козгын (дәвамы)
    Ана кызын саклап, биредә кышламакчы. Һәлакәт бит бу аның өчен...
  • 21 гыйнвар 2021 - 13:00
    Биектәге козгын (дәвамы)
    Өстеңдә зәмһәрир суыклар торып, күз ачкысыз бураннар уласа, җан саклау, исән-имин калудан башка тагын нинди теләк, уй булуы мөмкин? Менә бит нинди авырлыклар кичәсе бар гарип кыз баланың...
  • 11 апрель 2021 - 15:00
    Менә шуны гына аңлау кирәк...
    Зөлфәт белән тәүге танышуым 1978 елның көзендә Кукмарада оештырылган яшь язучылар семинарында булган иде.
  • 7 февраль 2020 - 08:00
    Карт шомырт хатирәсе
    – Балакаем ла, бәгырькәй генәм, ничекләр түзәрсең, мин нихәлләр итим, дәрьяларга агып китимме? Җаным, балаңны ничекләр итеп табарсың? Соңгы көннәреңне йөрисең бит инде! Йә Алла, нинди гаепләребез бар?
  • 8 февраль 2020 - 11:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Ана йөрәге барысын да аңлый иде. Кызы суга бармый, соңгы тапкыр Габделгазиз улы Солтангәрәйне күреп булмасмы дип өметләнә. Әгәр Солтангәрәйдән яучы килсә, кызын биреп кенә калдырырлар иде кана. Тик аларның да хәлфә кызын аласылары килмәс шул, заманы ул түгел...
  • 10 февраль 2020 - 12:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Мин сине беркайчан да онытмам, җаным! Беркайчан да! Күңелем түрендә гел син булырсың. Без башка күрешә алмабыз. Инде хуш! Берәрсе күрә калса, әллә ниләр сөйләрләр. Хәлфә кызы белән сөйләшеп торды дип, сине дә гаепли күрмәсеннәр. Башкайларыңны гына бетерерләр. Безгә күрешүләр юк инде ул. Бәхил бул, җаным, бәхетле бул!
  • 11 февраль 2020 - 14:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Фәгыйлә түти ачыргаланып, кычкырып, кызына ябышты: – Кызым гынадыр ла, бәгырькәемдер лә, җибәрмим, кагылмагыз минем балама, Аллаһның ачы каһәре төшкән бәндәләр! Җирән казакның камчысы инде Фәгыйлә карчыкның җилкәсендә уйный. Аклы күлмәгенә канлы камчы эзләре бәреп чыкты...
  • 12 февраль 2020 - 15:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Күчмик, әни, хәлфә йортына, үз өебездә генә торыйк. Әйт әтигә, әгәр бу эшне эшләсәгез, миңа мәңге кияү табылмаячак, карт кыз булып калачакмын. Миңа берәү дә яучы җибәрмәячәк...
  • 13 февраль 2020 - 16:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Авылны чыгып киткәч, Зөһрә иренең җилкәсенә башын салып, бертуктаусыз үкседе: – Әнине үтерделәр, кыйнап үтерделәр, Габдрахман, безнең аркада әнинең башына җиттеләр. Әти нишләр? Үзе дә җитмешкә җитеп килә...
  • 15 февраль 2020 - 12:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Шамил башын тотып, үз уйларына бирелде: – Үлә күрмә, әнием җаным, үлә күрмә! – ди ул, үкси-үкси. Исмәгыйльләр, Хәмзәләр: «Синең әниең түгел ул, әбиең. Андый әби-әни булмый», – дип үртәсәләр дә, малайга аның әнисеннән дә матуррак әни юк!
  • 17 февраль 2020 - 14:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Хәбибулла карт, атна буе аңсыз яткан хатынының уянуына тәмам өметен өзеп, әрнеп, күзләрен яшьләндереп ята. Сүрән саргылт ут карчыкның аксыл йөзен әллә нинди сагышлы итеп күрсәтә. Хәбибулланың йөрәге гомер иткән ипле, акыллы карчыгын жәлләп телгәләнә, әгәр уяна алмыйча үлеп китсә...
  • 18 февраль 2020 - 16:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    – Әй балам, никләргә генә мине ташлап киттең? Бигрәк гаярь, башбирмәс идең шул. Җәһәннәм тишекләренә әҗәлеңне эзләп китмәсәң, Алансуда каберең булса да калыр иде. Ни гөнаһларым өчен үземнән алда баламны күмдем?! Бу кечкенә генә йөрәк ничек чыдасын?
  • 19 февраль 2020 - 14:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Мәчет тирәсендә җыелган халык елап, сыктап, Шәрәфине каргады: – Башың бетсен, нәселең корысын, манарасыз калган мәчет сиңа ләгънәтукып торсын! Күрерсең әле, күрәчәгең алда! Аллаһы Тәгалә газизеңне алып сыный ул!
  • 20 февраль 2020 - 15:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Бу – аңа таныш булмаган бөтенләй башка дөнья. Билгесезлек, ятимлек... Иртәгә нәрсә булыр? Кайда яшәр? Нинди акчага тормыш көтәр? Белми. Солтангәрәй, аны эзләп, Көличкә килгәндер. Нәфисәне таба алмагач, кире Алансуга таба, туктаусыз яңгыр сибәләп торган караңгылыкка таба атлагандыр...
  • 22 ноябрь 2020 - 17:00
    Фәрештә бәхете (хикәя)
    Ул арткы ишектән бар баланы чыгарырга өлгерде, ләкин... үзе чыга алмады: дошман пулясы аны җибәрмәде, тотып калды...
  • 11 декабрь 2020 - 16:00
    Кошлар китә - кайта...
    Яшәешнең иң камилен эзли, Бәхетләрнең эзли келәсен.
  • 1 гыйнвар 2021 - 16:00
    Яралтылыш
    Планеталар, йолдызлар Укмашканчы ни кирәк? Миллиард-миллиард ел кирәк.
  • 2 гыйнвар 2021 - 10:00
    Яралтылыш (дәвамы)
    Кояшчыклар берсе дә Ялгызлыкка түзмәгән, Чиксезлектә югалмаска, Зур Кояшны эзләгән.
  • 9 гыйнвар 2021 - 12:00
    Яратылыш (дәвамы)
    Искәртелгән алшартлар Бармы чиксез Галәмдә? Әйе, алар җыела – Бер Раббы теләгәндә.
  • 10 гыйнвар 2021 - 14:00
    Яралтылыш (дәвамы)
    Йөри хәбәр: Чиксез Галәм ноктадай кысылачак...
  • 16 гыйнвар 2021 - 14:00
    Яралтылыш (дәвамы)
    Адәм – сөаль биргүче. Аллаһ – барын белгүче. Галәм җае вә мәле – Бары – Аллаһ гамәле…
  • 23 гыйнвар 2021 - 12:00
    Яралтылыш (дәвамы)
    Адәми зат – гөнаһлы зат – Кичерер чиксез газап. Ул сөртенер, ул абыныр – Соңра миңа табыныр».
  • 23 гыйнвар 2021 - 15:00
    "Өч аршын җир" – Аязның җан авазы... (дәвамы)
    Ул әсәрдәге Мирвәлинең бары тик уңай сыйфатлар аша гына чагылдырылган булуын тели. Баштагы вариантында гына күрәсе килә аның, ләкин нишләмәк кирәк, Аязны да әзрәк бөктеләр шул...
  • 24 гыйнвар 2021 - 12:00
    Яралтылыш (дәвамы)
    Кешелек тудырган җырга Миллиард йөрәк тоташа. Мәңгелеккә оч, поэмам, Вакыт-галәмнәр аша!
  • 28 гыйнвар 2021 - 13:00
    Биектәге козгын (дәвамы)
    - Син, егет, зәмһәрир суыкларда бу кыз балага бик игътибарлы бул инде, мәрткә китәргә юл куйма. Бу хәтәр хәл иң озын төннәрдә булыр, онытма!
  • 31 гыйнвар 2021 - 13:00
    Биектәге козгын (дәвамы)
    - Син, җүләр, нәрсә дип карга кызы белән бәйләндең? Бетмәгәнме үзебезнең гүзәлләр? Зифалар, акыллылар, булмышлары үзебезчә... Сиңа ят кан, ят наз кирәкме? Син чит куенга кереп, бәбкә үрчетмәсәң, дә карга бөтен дөньяны баскан. Ә без, киресенчә, кими барабыз. Инкыйраз!
  • 1 февраль 2021 - 11:00
    Биектәге козгын (дәвамы)
    Әсәрне укыганда да, синдә, укучым, сораулар тумый калмагандыр. Нишләп кошлар хакында яза бу? Каләмгә беткәнмени аяклы геройлар, кызык хәлләр?
  • 18 февраль 2021 - 10:00
    Серле төндә
    Уйлар, сүзләр уртак. Җитәкләшеп Атлый икәү, сизми салкынны.
  • 24 февраль 2021 - 10:00
    Җиде миллиард кеше сыйган Җиргә...
    Йөзәрләгән патшаны да Җирдә Җиде миллиард кеше тыялмый?..
  • 24 февраль 2021 - 13:00
    "Чи утын муртая..."
    Галимнәр исәпләвенчә, татар телендә якынча ярты миллионнан артык сүз бар. Ә без язганда, аларны мөмкин кадәр максималь кулланабызмы?
  • 11 апрель 2021 - 16:00
    Өстәлемнән каләмемне алып...
    Өстәлемдә – каләм, ак кәгазьдә Ярты юл да шигырь күренми. Иҗат өчен йөрәк кушу кирәк, Баш эшләтү кирәк иренми!
  • 11 апрель 2021 - 17:00
    Салават әйтсә...
    Халык ул – көч.
Реклама