2 (февраль), 2021

4 февраль 2021

Бу санда

ШИГЪРИЯТ ҺӘМ ЧӘЧМӘ ӘСӘРЛӘР

Муса ҖӘЛИЛ. Бер үгет. Шигырь. ................................................................................3

Марат КӘБИРОВ. Дәва. Повесть. ...............................................................................4

Ләбиб ЛЕРОН. Вакытны шул булмый туктатып... Шигырьләр. ................................40

Рабит БАТУЛЛА. Мур кырылышы. Кинороман. ........................................................45

МӨҖӘҺИТ. Кабатлансын догалар... Шигырьләр. ...................................................101

Равилә ШӘЙДУЛЛИНА-МУРАТ. Карт шомырт хатирәсе. Роман. ...........................104

Нурлан ГАНИЕВ. Зур суларда дулкын биек була. Шигырьләр. ..............................150

«АҺ, ТУГАН КАУМЕМ ГАЗИЗ!» ӘДӘБИ КОНКУРСЫ

Шәмсия ҖИҺАНГИРОВА. Килен капкасы. Хикәя. .......................................................154

ГАЗИЗ ТАВЫШЛАР

Нәсим АКМАЛ. Бар җырымны илгә багышладым... (Муса Җәлилнең тууына – 115 ел). .....164

Нәсим АКМАЛ. Халкым дип янып яшәде (Рәшит Ягъфәровның тууына – 75 ел). ......165

ӘДӘБИ ТӘНКЫЙТЬ

Сәгыйдулла ХАФИЗОВ. Бер бите – Шәрык, бер бите – Гареп... ..............................166

СӘНГАТЬ Бакырга уелган уйлар... (Рәссам Александр ИВАНОВ белән Айсылу ИМАМИЕВА әңгәмәсе)...168

ҖАНИСӘП – 2021

Илдус ЗАҺИДУЛЛИН. Россиядә халык санын алу тарихы. ...................................170

УКУЧЫЛАРЫБЫЗ ИҖАТЫ

Рәис САФИН. Безнең рухта тау-кыялар биеклеге... Шигырьләр. ...........................180

ГАБДУЛЛА ТУКАЙНЫҢ 135 ЕЛЛЫГЫН КАРШЫЛАП

Ландыш ӘБҮДӘРОВА, Луиза ЯНСУАР. Тукай шәхесенә шәрехләр. Эссе. ..............182

Шаян сәхифә: Илдар КЫЯМОВ. Уены-чыны бергә. ....................................................186

«Казан утлары» архивыннан. ........................................................................................162

Иҗтимагый-мәдәни тормышыбыздан. ...........................................................................190

  • 15 февраль 2021 - 12:00
    Бер үгет
    Көчлелегең белән горурланма, Кешелегең белән горурлан!
  • 15 февраль 2021 - 15:00
    Уңышлы аклану
    Халык гөрләтеп, Фәйзи абыйга тагын бер кул чаба – бу юлы судан коры чыкканы өчен.
  • 15 февраль 2021 - 16:20
    Дәва (өзекләр)
    Аның дошманы – Пистолет Тоткан Егет иде. Кара чәчле, кара кашлы, зәңгәр күзле... Ул әле дә Зифаның күз алдында һәм ул аны меңнәр арасыннан таный алырлык дәрәҗәдә иде. Тик ничек кенә эзләмәсен, таба алмады.
  • 16 февраль 2021 - 14:00
    Вакыт җитми, дибез...
    Вакытларың булыр бервакытны... ...Югалтканны булмас табыплар.
  • 16 февраль 2021 - 16:00
    Канатларсыз...
    Канатларны салып ялгышканмын – Канатлылар гына иректә! Канатлылар гелән биектә...
  • 17 февраль 2021 - 09:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    Гайшә бикә керә-керешли үк катгыян сөйли башлады: – Коръән тотып ант итәм, Аллаһ исеме белән ант итәмен, минем гөнаһым юк. Үлемнән курыкмыйм, ләкин зиначы исеме белән дөньядан китәсем килми. Хатыннарың ялган сөйли!
  • 17 февраль 2021 - 10:00
    Китәсе килми
    Китәселәр килми әле, Чөнки яшәп туелмады. Бу дөньяның рәхәтлеге Минутлык та тоелмады.
  • 17 февраль 2021 - 12:00
    Дала
    Татар яши вәкаләтле вәкил булып, Кавемнәрнең асыл сыйфатларын алып.
  • 18 февраль 2021 - 09:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Акылы киткән иде шул Фәгыйлә карчыкның. Ирен, балаларын, оныкларын югалту хәсрәтеннән акылын җуйган иде. Карт шомырт агачы, иртәнге җилдә ап-ак чәчәкләрен тибрәтеп, хуш исле таҗларын җиргә коеп, аның артыннан ялварды: – Кайт, Фәгыйлә түти, Хәбибуллаңны таба алмассың, ул юк инде.
  • 18 февраль 2021 - 11:00
    Бер бите – Шәрык, бер бите – Гареп...
    Документаль проза кысаларында автор «халыкка Нәгыймә Айтматова һәм аның нәселе турында мөмкин кадәр тулы мәгълүмат җиткерергә тырыштым» дигән тыйнак максат куйса да, әсәр югары эстетик дәрәҗәдә һәм трагизм элементлары белән язылган, дулкынландыра...
  • 18 февраль 2021 - 14:00
    Сине табу канат куйды
    Сине табуларым канат куйды, Алып батыр кадәр көч бирде.
  • 18 февраль 2021 - 17:00
    «Түбә»
    – Крыша приехала, готовьте бабки! – дип кычкыра.
  • 19 февраль 2021 - 09:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    Ул берничә тапкыр үзенең үлүе турында халык арасында, сарайдагылар арасында ялган хәбәр тараттырды. Аның үлгәнен ишеткәч, кем сөенә, кем көенә, кем битараф кала – әмир шуларны хисапка ала, һәм бу мәгълүмат алга таба эш йөрткәндә, тегеләрнең язмышларына сизелерлек тәэсир итә килде.
  • 19 февраль 2021 - 10:00
    Бүген гүя үлеп терелдем мин...
    Кичәгемне бүгенемә ялгап, Мин иртәгәм белән тоташам.
  • 20 февраль 2021 - 17:00
    «Булган бит инде»
    Данлыклы Илһам Шакиров Чирмешән районының Бәркәтә авылында чыгыш ясагач, тамашачылар аңардан үз авылдашлары – Г.Тукай исемендәге филармония солисты Минхамәт Гыйләҗев турында сораганнар...
  • 21 февраль 2021 - 09:00
    Килен капкасы
    «Мәдхиямал әбинең тәрәзәсендә нинди чиккән пәрдәләр ул?» Күземә генә күрендеме янәсе... «Юк, күзеңә ялгыш күренмәгән, – ди әнкәем. – Килен төште бит Мәдхиямал әбиеңә. Үзе генә күрми китте килен рәхәтен, мәрхүмәкәем... Әле син өй эчләренә керсәң?! Бөтен нәрсә чигүле. Мендәрләр, ишек, матча кашагалары, карават япмалары... Ул өендәге чисталык! Идәннәре сары май кебек!
  • 21 февраль 2021 - 10:00
    Бер үк Кояш
    Югыйсә бит бер үк Кояш, Ә төрлечә бәя ала. Аны да бит шул халәткә Куйган бары бер үк Алла...
  • 22 февраль 2021 - 11:00
    Килен капкасы (дәвамы)
    Әнием мине тапканда, бакыйлыкка күчкән... «Улым үскәч, мине караңгылыктан яктылыкка чыгарган, яшәү көче биргән Килен капкасын барып күрсен, изге капка хуҗасына Аллаһымның чиксез рәхмәтләрен ирештереп, баш исен» дип әйтеп калдырган». Ул сүзләрен әйтеп бетерер-бетермәс, менә-менә яшь бөртекләре тәгәрәп төшәм дип торган сөрмәле моңсу күзләре белән түбәнгә карады һәм әнкәем алдына тезләнде...
  • 22 февраль 2021 - 12:00
    Мона Лиза кебек серле ханым
    ...Мона Лиза кебек серле ханым Төшләремдә йөрде тулганып... И сөеклем! Иркәм! Газиз ярым! – Син булгансың икән ул ханым.
  • 22 февраль 2021 - 15:00
    Кем яна?
    – Әй, алё? Кем яна? – ди җырчы. Ипләбрәк караса, үзенең кримплен чалбар балагына ут капкан икән. Шулчак аны конферансье Илдус Сафин игълан итеп куя.
  • 22 февраль 2021 - 17:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    Бичаралар шәһәр капкасына кереп качмак була, ләкин алар дошман кылычыннан, ат тояклары, дөя аяклары астында изелеп калалар. Әлмансур йөзендә курку шәүләсе уйный иде: – Капкаларны ябарга-а! Капкала-ар! – дип кычкыра шаһиншаһ.
  • 23 февраль 2021 - 09:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    Кайчан да булса бәлагә дучар буласын белсә, кеше, мөгаен, бөтенләй башкача яшәр иде, дөньяга һәм башка кешеләргә мөгамәләсе икенче булыр иде. Әмма киләчәктә көткән фаҗигаләр турында белү дә кешене яхшы якка үзгәртер, миһербанлы итәр дип ышанырга мөмкинме икән?..
  • 23 февраль 2021 - 10:00
    Ни кызганыч
    Диңгезләрдә дулкын биек куба — Күлләрнең ул керми төшенә. Ни кызганыч, яшәү мәгънәсенә Кеше соңлап кына төшенә...
  • 23 февраль 2021 - 15:00
    Тукай шәхесенә шәрехләр
    «Габдулла әфәнде Тукай, җырлаган вакытта, безнең алда халыкка арты, безгә алды берлә, капельмейстер шикелле, куллары берлә болгап торадыр иде», дип яза бу турыда Габдулла Кариев. Читтән караганда, Тукайның халыкка арты белән чыгып җырлавы дуслары алдында аңлы рәвештә эшләнгән эпатажны хәтерләтә (шагыйрьнең капельмейстер түгеллеген труппа бик яхшы белә югыйсә).
  • 24 февраль 2021 - 14:00
    Иреккә сусау
    Заставада ярсу бер кырыкмыш Озак торган ябык аранда. Табылмаган аны иярләргә Тәвәккәл ир-солдат арада.
  • 25 февраль 2021 - 09:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    – Теләсәң ничек уйла, ләкин сине коткарырга кирәк, сине генә түгел, корольлекне коткарырга кирәк, корольлекне генә түгел, католик динен, Кастилияне коткарырга кирәк. Кастилияне маврларга, яһүдләргә, гарәпләргә, төрекләргә хач сәфәрләре оештырып кына коткарып булмый, яу артыннан яу чаптылар христианнар Ислам илләренә. Мөселманнар, яһүдләр үрчи барды, байый барды, куәтләнә барды. Яңа ысуллар кирәк, король.
  • 25 февраль 2021 - 13:00
    Карт шомырт хатирәсе (дәвамы)
    Миндә ике Солтангәрәй яшәде. Берсе – шушы Аклык аланында караңгы төннәрдә көзге яңгыр астында адашып калган сөйгәнен бер күрергә тилмереп ашкынып торган яшь егет. Икенчесе – Габдрахман абзыйга, хәзер инде бабайга, «яклармын», «саклармын» дип вәгъдәләр биреп, антлар эчеп калсам да, сине зур газапларга дучар иткән Солтангәрәй.
  • 26 февраль 2021 - 11:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    – Мин сине нинди дәрәҗәгә күтәрим дә, сиңа нинди бүләк бирим икән? – Татарларны җиңү, Педро Бургосны фаш итү минем өчен иң зур бүләк булыр, королем.
  • 26 февраль 2021 - 12:00
    Мин бүгеннән ашыкмаска булдым...
    Ашыкмаска булдым мин бүгеннән... Син дә тын ал, әйдә, тагын бер. Күпме генә чапма, бу дөньяны Куып тотып булмый барыбер.
  • 26 февраль 2021 - 13:00
    Россиядә халык санын алу тарихы
    Бүгенге Россия җирләрендә беренче җанисәпне Алтын Урда хакимияте оештырган. Урта гасырларда ул салым җыю, шул рәвешле дәүләтнең көчен һәм куәтен арттыруга хезмәт иткән.
  • 26 февраль 2021 - 14:00
    Күзләр
    Аһ бу күзләр... Күңел белән тоя белүчеләр Хәлләремне сезгә карап сизәр...
  • 26 февраль 2021 - 17:00
    Юк өчен борчылу
    – И кызлар, урамдагы трактор тавышын тыңлап, йокламый яталар, димени?!
  • 27 февраль 2021 - 11:00
    Россиядә халык санын алу тарихы (дәвамы)
    Тәүге тапкыр Уфа өязенә йомышлы татарлар 1574 елны, Уфа кирмәне төзелгәндә килеп урнаша һәм кирмәнне, чик буйларын саклаучыларга әйләнә. Турыдан-туры Уфа воеводасына буйсынганга, Казан воеводасы йомышлыларыннан аермалы буларак, аларга дәүләт җир биләмәсе бирми.
  • 27 февраль 2021 - 12:00
    Сагыну
    Сагынмыйча яшәп булмый, Сагындыра туган як. Сагындыра уйнап үскән Әти, әни торган як.
  • 27 февраль 2021 - 14:00
    Мизгел һәм мәңгелек
    ...Бер гомергә торыр мизгелләр бар, Мизгелләргә торыр гомерләр. Үрләр арты үрләр яулый кеше, Бер-бер артлы биек ул үрләр...
  • 27 февраль 2021 - 17:00
    Җырлавыңны болай да беләләр
    Күренекле җырчы Флёра Сөләйманова филармониянең лекториенда эшләгән дәвердә була бу хәл.
  • 28 февраль 2021 - 13:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    – Нинди шарт ул, король? – Син минем илчем белән Сәмәркандка шаһ Тимер янына кайтып, аның яхшы мөнәсәбәтен яулыйсың. Аның белән яуга бергә йөрисең: мин синнән аерым тора алмыйм, синнән калмыйм дип, ант итәсең һәм җае чыкканнан соң ашына, шәрабына менә шушы агуны саласың. Шулай итеп, син янып һәлак булган атаң, анаң, башка туганнарың, Бөек Болгарның үчен алачаксың.
  • 28 февраль 2021 - 14:00
    Төшенкелек биләп ала кайчак...
    Чорлар арты чорлар алышына, Гел үзгәреп тора замана... Аңлый алмыйм: иксез-чиксез илдә Кешегә җир җитми һаман да!
  • 1 март 2021 - 11:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    Синең шушы наданлыгыңнан чит патшалыкларның илчеләре, җасуслары, шымчылары бик нык файдалана. Алар өч бөек шәхесне талаштырырга, сугыштырырга, бер-берсен тар-мар итәргә сине котыртты. Син Туктамышны бетердең, Баязид Елдырымны пыран-заран китердең. Ә христиан илләре, Ауропа шушы гамәлләреңне күзәтеп, «Тамерланга рәхмәт» дип кул чабып, алкышлап тора.
  • 1 март 2021 - 17:00
    Үз балчыгың үзеңә
    Берсе алкышлар вакытында хәтта артистның аяк астына балчык та тондыра! Халык тына, нәрсә булыр икән хәзер дип сагаеп кала. Усман ага да югалып калмый. Балчыкны иелеп ала да очып килгән якка чүреп җибәрә: – Мә, үз балчыгың үзеңә!!! – дип тә өсти.
  • 2 март 2021 - 11:00
    Мур кырылышы (дәвамы)
    – Тумыштан гарип мин, сеньор. Мине монахлар Бөкре Шайтан, дип йөртә. Мин аларга ачуланмыйм. Шайтан булгач, мин шайтан вазифаларын үтәргә тиеш. Ул каяндыр хәнҗәр чыгарып, Бонифаций ягына кискен хәрәкәт ясады, Бонифаций эчен тотып бөгелеп төште.
  • 2 март 2021 - 12:00
    Акыл сатучылар – адым саен...
    Мин дә, ахры, шулар кавеменнән, Алар белән бергә – бер рәттә. Әле менә, киңәш бирмәгез, дип, Өйрәтмәгез, диеп... өйрәтәм.
  • 3 март 2021 - 17:00
    Һәркайда – Әхмәтовлар
    – И-и-и! Тагын Әхмәтов! Болай булгач, барабыз да барабыз инде!
  • 4 март 2021 - 13:00
    Бакырга уелган уйлар...
    – Эшләремне чит илләрдәге шәхси күргәзмәләргә сатып алырга теләүчеләр дә бар. Әмма картиналарымның Татарстанда калуын һәм нәкъ менә татар халкы хәзинәсен баетуын телим.
  • 4 март 2021 - 16:00
    Бердәнберем
    Ватанымны, туган җирне Җаным кебек яратам.
  • 4 март 2021 - 17:00
    Таяк кем кулында?
    Мәскәүләр дә җавапсыз калмады – Әсәдуллаев йортына алып барып, банкет – хәләл мәҗлес үткәреп, безне сыйларга булдылар.
Реклама