06 (июнь), 2026
ШИГЪРИЯТ ҺӘМ ЧӘЧМӘ ӘСӘРЛӘР
Лилия СӘГЫЙДУЛЛИНА. Йөрәк бүген – зур корама... Шигырьләр. ..........3
Зәбир ГЫЙМАЕВ. Язмышымны үзем яздым. Повесть. ..............................9
Әлфия СИТДЫЙКОВА. Буталган язмышлар. Поэма. ................................35
Рәҗәп БӘДРЕТДИН. Томан тозагында. Повесть. ......................................40
Хәбир ИБРАҺИМ. Шул ук җәйләр икән монда, дуслар! Шигырьләр. .......92
Галимҗан ГЫЙЛЬМАНОВ. Гаилә кыйссасы. Новелла. ....................…......96
ЯҢА ИСЕМНӘР
Айзат ВАХИТОВ. Мин берүзем монда яңалиф! Шигырьләр. ....................112
СҮЗ КОДРӘТЕ ХАЛЫКЛАРНЫ БЕРЛӘШТЕРӘ
Алёна КӘРИМОВА. Такта кисәге. Хикәя. (Ландыш ӘБҮДӘРОВА тәрҗемәсе). ..................116
Арслан КОЙЧИЕВ. Вице-президентның соңгы хаты. Повесть.
(Рафис КОРБАН тәрҗемәсе). ......................................................................122
Әдәби берләшмәләрдә: Агымсулар дәрьяларга илтә. Мамадыш районы иҗатчыларының шигырьләре.
(Вәрис Галинең кереш сүзе белән). .........................................................................143
Сәнгать: Бердәнбер. Гөлинә ШӘЙХЕЛИСЛАМ (ГЫЙМАДОВА)ның
композитор Резеда ӘХИЯРОВА белән әңгәмәсе. ............................................149
Фотоархив: «Казан утлары» архивыннан. ........................................................154
Фән: Дания ЗАҺИДУЛЛИНА. ХХ гасыр башы журналларында татар дөньяви фәлсәфи фикере формалашу
(«Шура» һәм «Аң» мисалында). ..................................................................156
Хәтер-хатирә: Эльмира ЗАКИРОВА. Икебез дә – Сөн балалары. ....................165
Миллият:Айгөл ГАНИЕВА. Милләт кызлары (Төркиядә яшәүче татар галимәләре). .........169
Габдулла Тукайның тууына – 140 ел: Тукай сыны – Әлмәттә.
Сәхифәне Ландыш ӘБҮДӘРОВА әзерләде. .................................................177
Әдәби мизгелләр: «Казан утлары» – Алабугада. ..........................................179
Күңел дәфтәре: Зиннур МАНСУРОВ. Уйдырма ялганнан яралыр. ..............181
Газиз тавышлар: Гомерен туган телгә багышлаган галим (Вәли Хангилдинның тууына – 135 ел). ....184
Актанышның моңлы камышы (Роза Хәлиуллинаның тууына – 95 ел).
Сәхифәне Нәсим АКМАЛ алып бара. ...........................................................185
Шаян сәхифә: Резеда ШӘРИПОВА. Юморескалар. ....................................186
Әдәби сканворд. Рәис ГАБДУЛЛА төзеде.....................................................189
Иҗтимагый-мәдәни тормышыбыздан. Сәхифәне Вакыйф НУРИЕВ әзерләде. ...190
-
Тукыма
Иҗекләп җыямын гомерне. Һәм шуннан тукыймын тукыма. Озынмы тукымам, түгелме – Һәр сүзе аерым укыла... -
Кәгазь итеп бөгәрлим дә атам
...Бүреләрдән аерылган бүре Бүре түгел диеп санала, Әмма шундый бүреләрдән генә Яңа буын җиргә ярала. -
«Иҗат туган урын: тулай торак бүлмәләреннән музыка залларына кадәр»
Салих Сәйдәшев һәм татар музыкасы музеенда мәдәни-агарту программаларын тәкъдим итү кичәсе узды. -
«Шәһри Казан» газетасы баш мөхәррире Радик Сабиров вафат
«Казан утлары» журналы редакциясе дә мәрхүмнең якыннары һәм туганнарының авыр кайгысын уртаклаша. -
Сабакташларга
Сәбәп табып, читкә таралдык... Сезне уйлыйм (һәрчак уйда шул!), Тик без генә башка икән шул... -
Сурәт
Вакыт-вакыт үткәннәргә кайтам. Ни эзлимме? Син бит беләсең: Хәтер диварыннан әйдәп тора Илаһият язган бер рәсем... -
ХХ гасыр башы журналларында татар дөньяви фәлсәфи фикере формалашу (дәвамы)
(«Шура» һәм «Аң» мисалында) «Аң» һәм «Шура» журналлары ачкан бәхәсләрдә Россиянең төрле төбәкләреннән бик күп яшьләр – күбесе студентлар – катнаша. Чыннан да, бу сөйләшү үзенең нәтиҗәсен бирә: 1912-1913 еллардан башлап милли мәдәният тизләнеп һәм заман таләпләренә җавап биргән саф татар мәдәнияте булып үсеп китә. -
Хаклык
Гомер буе дөреслек ул ап-ак булган, Кара белән язылмаган беркайчан да. Ап-ак биткә кара белән төшкән хаклык Ошамаган икән, имеш, патшаларга. -
ИКЕБЕЗ ДӘ – СӨН БАЛАЛАРЫ
Белмим, никтер Роберт абый Миңнуллинны мин һәрвакыт якын күрдем. Мөгаен, без бер яктан булгангадыр ул. -
Шигъри генетика
...Каләмем – минеке. Уртак тик карасы – күңелләр ярасы. Һәм шигырь – бердәнбер дәвалау чарасы. -
Май аеның җиңүчеләре билгеле!
Котлыйбыз! -
ТУКАЙ СЫНЫ – ӘЛМӘТТӘ
Шагыйрьнең Әлмәттәге «Бу кап-кара урманда...» дип исемләнгән сыны 2018 елда «Татнефть» җәмгыяте башлангычы белән «Алтын алмалар турында әкиятләр» дип аталган паблик-арт программасы кысаларында ачыла. -
Ташу
Үксез җаннар чиксез әрсезләнеп Береккәндә шәһәр-калага, Мин телимен язда авылымның Ташуларын кайтып карарга. -
Кеше кыю булып туа алмый...
Кеше кыю булып туа алмый, Тормыш кыюлыкка өйрәтә. Яшәешнең җиз иләге или Адәм затын тәкъдир-иләктә. -
Такта кисәге (хикәя)
Мун карчык күптән инде берәүгә дә үпкә сакламый. Ул күп вакытын йокымсырап үткәрә, тормыш чынбарлыгы аны кызыксындырмый, алай гына да түгел, чынлыктан ерак кебек тоела иде. Аның каравы хәтер сандыгына хатирәләр шыплап тулган. Шул хатирәләр аңа язмышын җиңелрәк кабул итәргә ярдәм итә дә инде. -
Дулкыннарга карап хәйран калам...
Шул дулкын бит кеше гомере дә, Бәргәләнә тормыш ярларында. Табыш-югалтулар – тик әзерлек Кайту өчен Дәрья кочагына. -
«Казан утлары» архивыннан
Фотолар -
Костым кичә сезнең фикер белән...
Сез – һәммәгез гарәп графикасы, Мин берүзем монда Яңалиф! -
ВИЦЕ-ПРЕЗИДЕНТНЫҢ СОҢГЫ ХАТЫ (повесть)
Ике сәгатьтән соң, эштән сорап китеп, ашыга-ашыга кайткан хатын С.А.ның бөтен буена сузылып караватта ятуын күрде. Аның ничектер сәер халәттә ятуына, бернинди яшәү билгеләре булмавына игътибар итте. -
Түшәгеңә мендәр түгел, болын чәчәге салдым...
Түшәгеңә мендәр түгел, болын чәчәге салдым, Болын чәчәкләрен күреп, син үзең дә таң калдың… -
Милләт кызлары
(Төркиядә яшәүче татар галимәләре) -
Алиһә
Яшәү язы, тормыш назы – хатын-кызда. Чын алиһә булсын һәрчак яныгызда. -
Рәҗәп Бәдретдиннең китабын тәкъдим итү чарасы көтелә
Чарага рәхим итегез! -
Һәркөн кичен мин кулыма энә алам
Тегәм җайлап: уй җепләрем чуалган бит. Тегәм җайлап: туар көнгә чыдармы, дип? -
Аяк киеме
...Ботинканы салыр вакыт килгәч, Аңлашылыр гомер узганы… -
Гел шулай (җыр)
Синең назлы кулларыңнан уянырмын мин иртән, Дөньяда иң якын кешем ул син, иркәм. -
Язмышымны үзем яздым (повесть)
Гаилә хәле: өйләнгән. Хәл итә алмаслык проблема түгел. Биш сәгать элек Рафил Габбасович фатир ачкычын калдырып чыгып китте… -
Тамырдашлар
Ата һәм ат – тамырдашлар микән? Безнең өчен генә шулаймы? Атлар күргән саен йөрәк шуңа Тибешен онытып, уйга чумамы? Әткәй һәм ат – аерылгысыз иде. -
Елмаерга кирәк
Адым саен түмгәк, очлы ташлар – Рәхимсез сыный язмыш кешене. -
Күңел ашкынуы
Бар дөньяны бизи якты хыял, Калмый урын начар тойгыларга. -
Туган якта
Шушы тынлык – сихри музыка ул, Хисләремә түгел түзәрлек! Кочаклыйсым килә бар җиһанны, Яратасым килә дөньяны! -
Сандалга салам
Үз сандалым, чүкеч – үземнеке. Учта эретермен тимерне! Тимергә җан кертә алмасам да, Телим сезгә озын гомерне! -
Уйдырма ялганнан яралыр
Сөекле халкың ялгышлык эшләсә, үзеңне гаепсез итеп санама. -
Яңа таңдагы уй
Язмыш ничәнче кат, көлемсерәп, Яңа саплам салды кулларга. Тегәрменме, әллә чигәрменме Яңа ямау – иске дөньяга? -
Ялвару
Уңда кабер, сулда кабер, чәчкә таҗлары сулган. Үкенечле үлем белән зират эчләре тулган. -
Без – Кадаклар
Безне сугып утырталар урыннарга -
Барыбыз да тузан, тик нигәдер...
Кайберәүләр үзен өстен куя. Чөнки кемдер тузан бер төбәктә, Ә кемнәрдер тузан – халыкара. -
Язмышымны үзем яздым (повестьның дәвамы)
Шулвакыт көтелмәгән хәл булды. Улы нидер әйткәннән соң (машина тавышы: ишетмәде) тегеләр бермәл аптырап, Ильяска карап тордылар да кыска гына сүз алышудан соң китеп бардылар. Берничек тә моны аңлый алмады. Юл буе уйлап кайтты. -
Августлашып бара гомер
Августлашып бара гомер... Августлашып... Язлы, җәйле чагы белән саубуллашып… -
Бер теләк
Җаным-бәгърем... моңланырлык бер сәбәп тә юк әле, «Юкка үлем юрамыйк!» – дип, бер елмаеп дәш әле. -
Язмышымны үзем яздым (повестьның дәвамы)
Беләм: сиңа авырга туры киләчәк улым!.. Нишлим?! Бүтән чарам юк! Без бөтен авырлыкларны җиңәрбез, улым!.. Син әле бер дигән кызны очратырсың! Ул сиңа сөекле хатын, минем яраткан киленем булыр... Хәл итте! Бурыч: кичекмәстән альфонс ир-ат табу. Монда бик сак, бик уйлап эш йөртү кирәк. – Әни, кайтып җитәбез, – диде улы. Алда шәһәр йортлары күренде. -
Ришвәт
Мин улыма Ришвәт диеп кушам. Ачык булыр аңа һәр ишек. Гаеп итеп карамагыз миңа, Шул фикергә килдем, уй кичеп. -
Гаилә кыйссасы (новелла)
...Радмир юлда икеләнеп кайтты: дөрес эшлиме ул? Кирәкме бу? Үткән эшкә салават түгелмени?! Ул инде хәзер үк белә: бу очрашудан күңеленә авырлык алачак. Хәтта... төзәлмәслек яра алачак... Кайчандыр ярата язып калган сылу, мөлаем хисапчы кыз белән бүгенге аферист Розалия-Роза арасында нинди уртаклык булсын?! -
Вәгъдә
Урман, болыннарым – сихри сәхрә! Һушларымны ала исе-төсе. Мине генә сагынып, мине көтеп Бизәнгәндер, ясангандыр төсле. -
БАЙ ХӘЕРЧЕ
Мәхәббәткә гомере буе ышанмады Зәкәр. Яшь чагында «йолкыш» дип, кызлар якын җибәрмәде, олыгая-олыгая хатын-кыздан үзенең күңеле кайтты: барысын да Зәкәрнең кесә янчыгы белән фатиры гына кызыксындыра сыман тоелды.