11 (ноябрь), 2026
ШИГЪРИЯТ ҺӘМ ЧӘЧМӘ ӘСӘРЛӘР
Данис ХӘЙРУЛЛИН. Кешеме без, йә ясалма фәһемме без?.. Шигырьләр. ...................3
Рөстәм ГАЛИУЛЛИН. Гани генерал. Повесть. ..........................................…..........9
Гөлзадә ӘХТӘМОВА. Тик шулай да ымсындыра әле... Шигырьләр. .................55
Резеда ШӘРИПОВА. Мәхәббәттән ваз кичмиләр. Бәян. ....................................59
Ләбиб ЛЕРОН. Вакыт көлә... Шигырьләр. ............................................................76
ЯҢА ИСЕМНӘР
Раил САФИН. Моңга төренгән Тукай. Музыкаль драма. .....................................81
СҮЗ КОДРӘТЕ ХАЛЫКЛАРНЫ БЕРЛӘШТЕРӘ
Владимир СЕМЕНЧИК. Җирдә яшәве рәхәт бит ул шулай да! Шигырьләр.
(Рафис КОРБАН тәрҗемәләре). ..........................................................................123
Александр ПОНОМАРЁВ. Миң. Хикәя. (Ландыш ӘБҮДӘРОВА тәрҗемәсе). ......................126
«БАТЫРЛЫКТА – МАТУРЛЫК» ӘДӘБИ КОНКУРСЫ
Лира ИБРАҺИМОВА. Кем шалтыратты? Хикәя. ................................................132
ӘДӘБИ ТӘНКЫЙТЬ
Равил РАХМАНИ. Халык шагыйре. (Рәшит Әхмәтҗанның тууына – 85 ел). .....149
Гомәр ДАУТОВ. Әсәрнең кыйммәте аның укылуы белән билгеләнә. ........….....164
КИТАП КҮЗӘТҮ
Газинур МОРАТ. Бар хикмәт чишмәдәдер. ...............................................….......168
Кайтаваз: Сания ШӘРИПОВА. Язучы дисбе тарта. ................................…........170
Фотоархив: «Казан утлары» архивыннан. ...................................................…....172
Хәтер-хатирә: Эльмира ЗАКИРОВА. Яраттыра белгән асыл зат. ..........….......174
Шаян сәхифә: Алмаз ХӘМЗИН. Урындык. Сатирик хикәя. ..................……....179
Габдулла Тукайның тууына – 140 ел: Истанбулда Тукай һәйкәле.
Сәхифәне Ландыш ӘБҮДӘРОВА әзерләде. ..................................……….........187
Газиз тавышлар: Операда җырлаган, халык җырын зурлаган
(Мәрьям Рахманкулованың тууына – 125 ел). ...................................................188
Ак калфаклы сандугач (Сара Садыйкованың тууына – 120 ел).
Сәхифәне Нәсим АКМАЛ алып бара. .................................................................189
Иҗтимагый-мәдәни тормышыбыздан. ................................................................190
-
Үзаң
Аңлыйдыр инде аңлардай (сүзне мин сузам гына), Үзаңның береккәнлеген тел атлы сүз аңына! -
Мин ышанам
Җир йөзендә татар дигән исем Кыямәткә тиклем яңгырар! -
Белеп яшим: милләтемә кирәгем бар...
Күкрәгемдә дөп-дөп типкән йөрәгем бар. -
Кысылдык без...
Күч-күч сарган бал кортына кем кызыкмас, Үзләре үз бер ояга җыелмаса… -
Халыклар бердәмлеге көне белән!
Котлыйбыз! -
Татарстан Республикасы Конституциясе көне
Котлыйбыз! -
Хөсетлек (бәяннең ахыры)
Газинур корт чаккандай сикереп торды да, артына да борылып карамыйча, атылып ишектән урамга чыгып чапты. Кая таба китәргә белми, аптырап-кабаланып, як-ягына каранды һәм, ахыр чиктә, урам буенча ашыгып атлап китте. -
Кичен балык әйбәт чиертә...
Дусларым, җирдә яшәве Рәхәт бит ул шулай да! -
МИҢ (хикәя)
Андрей көчле авыртудан күптән түгел генә аңына килде. Монда ничек килеп эләккән һәм күпме шулай аңсыз яткан – исендә түгел. Чигәләре кысып куйды. Андрей тагын су йотты. Әкрен-әкрен генә хәтере кайта башлады. Бүген булган вакыйгалар өзек-өзек кенә искә төшеп, аның башында әйлән-бәйләнгә баскан кебек иде. -
Очраклылык
Яшә шулай, шөкерана, Аллаһыга дога кылып: И туганым, гомер бит ул – кануни бер очраклылык! -
Син искә төшәсең
Яраткан кадерле исемең Хәтердән җуела алмасын. -
“Казан утлары” журналына 2027 елның беренче яртыеллыгына язылу башланды
Безгә мирас итеп калдырылган милли хәзинәбезне кадерләп саклау, үз нәселебезгә васыять, әманәт итеп калдыру синең кулыңда, синең намусыңда! “Казан утлары”на языл һәм укы! -
Салкындыр анда...
Әллә ни булды дөньякайларга: Суыклар төште әллә кайлардан... Суыклар төште дөньякайларга – Салкындыр инде... балакайларга... -
Октябрь аеның җиңүчеләре билгеле!
Котлыйбыз! -
ИСТАНБУЛДА ТУКАЙ ҺӘЙКӘЛЕ
Истанбулдагы һәйкәлдән тыш, Габдулла Тукайның бюсты Анкара шәһәрендә дә бар, шулай ук Искешәһәрдә бер парк аның исемен йөртә. -
Гани генерал (повесть)
Хөкем утырышының тәртибе югалды, гаепләүчеләрнең фикер җебе чуалды. Трибунадагы хәрбиләр арасында бу вакыйганы кызыксынып тыңлаучылар белән беррәттән, йөзен сытып куючылары да күзгә чалынды. Хөкемнең башка юлдан китүенә канәгатьсез иде алар. Барысы да ап-ачык иде югыйсә. Гани Сафиуллин агымсуны гүя кирегә бордымыни! -
ЯЗУЧЫ ДИСБЕ ТАРТА
(Айдар Зәкиевнең «Яшәргә» повестен («Казан утлары» журналы, 2026 ел, гыйнвар) укыганнан соң) -
Васыять
Халкымның соңгы татары Кемгә язар васыять? -
МОҢГА ТӨРЕНГӘН ТУКАЙ (драма)
Г а з и з ә Г о с м а н о в а (Галиәсгар Госмановка, Габдулла Тукайның башын сыйпап). Кара әле, Галиәсгар, Габдулла ничек үсеп җиткән. Аталары үлеп, Сак берлән Сок шикелле Кушлавычтан икесе ике якка аерылып киткәндә Газизә 7 яшьләрдә, Габдулла 4 айлык имчәк баласы гына иде. Кара ничек үсеп җиткән! Машаллаһ! Шуннан соң сигез ел узып киткән... -
Кая таба?
Кешеме без, йә ясалма фәһемме без – Кая таба барабыз без, кая таба? -
ЯРАТТЫРА БЕЛГӘН АСЫЛ ЗАТ
...Журналга кулдан язып әзерләгән язмаларыбызны машинкада җыярга тапшырганчы, иң элек Роза апага укыта идек. (Машинистка кат-кат төзәтеп утырмасын дип, ул эшне шулай көйләде. Кулъязмаларыбызны ничек таныгандыр!)Үтемле фикерен, киңәшен әйтергә кирәкле сүзләрен сайлап, гәрәбә муенсасын төзәткәләп ала, уйлап кына, хәтер калдырмаслык итеп кенә үзгәрешләр кертә. -
Көзге Иделдә – май шәүләсе
Котлыйбыз! -
Гани генерал (повестьның дәвамы)
Алар вакытны сузмый, юлга да чыктылар. Чанага утыргач та, Гани тирә-якка карашын йөгертте. Әмма шәһәрнең ярлы, буш урамнарында Вәли күренмәде. Менә шәһәрне чыктылар, җил күтәргән кар бураны офыкны томалады. Тургай артта калды, алда – чиксез ап-ак дала иде. -
Мәхәббәттән ваз кичмиләри (бәян)
Нәфисә эчендә өермәләр уйнады. Нәрсә дип шул кәнтәй өчен баш миен кайната әле? Еллар узган, иске күлмәкләр тузган, дигәндәй... Бүлешер беркем дә калмады. Вәзир Нәфисәнеке дә, Сиринәнеке дә түгел. Вәзир Сиринәнең, бәлкем, ике ятып бер төшенә дә кермидер, ә Нәфисәнең.... -
Бүген яки янә тел хакында
Җиз иләктән уздыралар тел хәстәрен – Скрипка кылы кебек тартылабыз. Кем ул анда үз язмышын яза безгә: «Сез сандугач түгел инде, каркылдагыз!» -
Иҗат
Җыр түгел ул, ләкин гади генә Үз көе бар һәрбер шигырьнең. Яңа уйлар, хисләр ташкыныннан, Айкап-чайкап чыга бәгырьне. -
Үскәч киясе пальто
Зәһәр декабрь суыгы. Ерак әле язларга. Үскәч киясе пальтоны Алып чыктык базарга. -
МОҢГА ТӨРЕНГӘН ТУКАЙ (драманың дәвамы)
Г а б д у л л а Т у к а й. Без мәдәниятнең яңа баскычына аяк басып килә торган яшь милләт шәкертләре! Ә х м ә т ш а С и р а җ е т д и н о в. Әлбәттә! Җәгърәфия фәне – бик кирәкле фән! Кем белгән бит җирнең карбыз кебек түгәрәк икәнен... -
Дөньялыкка туган гына чакта...
Ялгышамдыр, бәлки, шулай булса Ялгышыма ямау булыгыз, Хаталардан хали түгел кем дә, Мин дә сезнең гади улыгыз! -
Гани генерал (повестьның дәвамы)
Көзге дала озын-озак кыш алдыннан соңгы җылы сулышын ала иде. Әрем катыш коры җир исеннән куерган һава иксез-чиксез киңлекләр өстендә тирбәлә, ара-тирә кошлар чыркылдавы, әллә нигә бер көчәеп алган җил тавышы гына сагышлы даланы уятып җибәрә. Шушы илаһи тынлык белән даланың әңгәмәсе мәңгелек агышның үзе ул... -
Көймәне дулкын өстендә...
Көймәне дулкын өстендә Тибрәтә җил иркәләп. Су өстендә җанга рәхәт, Нинди күңелле халәт! -
Белеп яшим: милләтемә кирәгем бар...
Күкрәгемдә дөп-дөп типкән йөрәгем бар. -
Гани генерал (повестьның дәвамы)
– Казакъстан дивизиясе үз йөзенә кызыллык китермәс! – 38 нче дивизия үз бурычын үтәр, иптәш полковник! Казакъ егетләренә, хуш исле чәй белән бергә, җан кергәндәй булды. Ганигә рәхмәт әйтеп, җылы карашлары белән озатып калдылар. -
Уйлый калсам
Уйландыра – бүген, дим, ни калган Матур дәртле көчле чагымнан? Мул тупланган тормыш тәҗрибәсе, Күп сорауга җавап табылган. -
Пакусны киң алган булып...
Уңга карыйм – коры куык, сулга карыйм – буш куык… -
КЕМ ШАЛТЫРАТТЫ? (хикәя)
Әкълимә ирнең кочагыннан ычкынып, трамвай тукталышына таба атлады. Берничә адым атлагач, борылып, кул изәп кенә саубуллашты. Әйе, бу дөньяга беркем дә ят түгел. Аяксызга – таяк, күзсезгә – юлдаш, ауганга – терәү, үрмәләгәнгә – баскыч, көткәнгә – өмет бирә икән ул… -
Ою
Бәхет безне бездән күбрәк белә икән, Кирәк – елый, кирәк – бездән көлә икән: Эзлисе юк, көтәсе юк, табасы юк – Вакыт җиткәч, үзе очып килә икән… -
Кысылдык без – яшәп яту ыслап кына...
Күч-күч сарган бал кортына кем кызыкмас, Үзләре үз бер ояга җыелмаса… -
МОҢГА ТӨРЕНГӘН ТУКАЙ (драманың дәвамы)
М и р х ә й д ә р (Габдулла Тукайга). Борчылма, шәкерт! Рәүф иртәгә үк шкулга барыр. Безнең урамда яши торган шәкертләрнең һәммәсен без сиңа Рәүф берлән икәүләп җыеп китерербез. -
Мәхәббәт
Йөргән чакта, мәңге ваз кичтем дип, Карамам дип, беркем ягына, Ни гаҗәеп – күңел түрләрендә Балкып сөю уты кабына! -
Муса Җәлил музей-фатиры
Бүген «Кызыл ромашка» клубының «Мин яратам сезне, чордашларым!...» дип исемләнгән чираттагы утырышын үткәрә. -
Аллы-артлы
Бу дөньяда минсез нидер җитмәс иде, Гомер атым башка берәү җикмәс иде. Мин чигендем, мин халкымның үзе кебек, Башка берәү булса, бәлки, чикмәс иде. -
Чигенү
Нигә әле көн дә бер төш Керә дә керә һаман...