10 (октябрь), 2026
ШИГЪРИЯТ ҺӘМ ЧӘЧМӘ ӘСӘРЛӘР
Флюра НИЗАМОВА. Без әле кая барабыз, Тукай? Шигырьләр. ........................3
Шәһит АЛПАР. Хөсетлек. Бәян. ............................................................................9
Нурлан ГАНИЕВ. Аермыйдыр безне тик җир генә... Шигырьләр.......................67
Зиннур ХӨСНИЯР. Олы Битаманда була язган фаҗига. Кыйсса. ....................72
Фәнәвис ДӘҮЛӘТБАЕВ. Төшеп барам гомер үреннән... Дүртьюллыклар. ........111
Марат ӘМИРХАНОВ. Сөю угы. Хикәя. ..............................................................116
Нәсүр ЙӨРЕШБАЕВ. Җиңү көне. Бәян. ............................................................134
СҮЗ КОДРӘТЕ ХАЛЫКЛАРНЫ БЕРЛӘШТЕРӘ
Коста ХЕТАГУРОВ. Җанымның сөю хисен сакладым илем өчен... Шигырьләр. ..................140
Шамил ҖИГКАЕВ. Кояш кебек минем өчен туган тел. Шигырьләр.
(Рафис КОРБАН тәрҗемәләре). ........................................................................143
МАРСЕЛЬ ГАЛИЕВКА – 80 ЯШЬ
Фотоархив. ...........................................................................................................146
Аумый торган манаралар. (Язучы Марсель ГАЛИЕВның
Ландыш ӘБҮДӘРОВА белән әңгәмәсе). ...........................................................148
ЮБИЛЕЙЛАР
Рифә РАХМАН. «Җаным наз эзли». (Рифат Җамалга – 75 яшь). ...................160
Гөлфия ГАЙНУЛЛИНА. Татар фәненә тугры хезмәттә. (Нурфия Юсуповага – 50 яшь). ......165
САҖИДӘ СӨЛӘЙМАНОВАНЫҢ ТУУЫНА – 100 ЕЛ
Әнвәр МАЛИКОВ. Үлемсезлек асылы. (Асия МАЛИКОВА тәрҗемәсе). ...............................169
ХӘТЕР-ХАТИРӘ
Эльмира ЗАКИРОВА. Саҗидә апа белән өч очрашу. ........................................180
Фотоархив: «Казан утлары» архивыннан. ..........................................................184
ГАБДУЛЛА ТУКАЙНЫҢ ТУУЫНА – 140 ЕЛ
Тукай бюсты – Петропавловск шәһәрендә. (Сәхифәне Ландыш ӘБҮДӘРОВА әзерләде). .....186
Әдәби сканворд. (Рәис ГАБДУЛЛА төзеде). .......................................................187
ГАЗИЗ ТАВЫШЛАР
Ераккарак киткән саен якыная. (Мөдәррис Әгъләмовның тууына – 80 ел). .............. 188
Ана телем бит ул минем! (Равил Бохараевның тууына – 75 ел).
(Сәхифәне Нәсим АКМАЛ алып бара). ..........................................................189
Иҗтимагый-мәдәни тормышыбыздан. ............................................................190
-
Пар имәнне кочтым – гайрәтләндем...
Ә үзем соң ниләр өләшалдым булсын өчен дөнья яктырак?! Ә үзем соң ниләр өләшалдым булсын өчен дөнья яктырак?! -
Шигърият! Синең күгең биек
Мин дә юлда инде күптәннән, Аллам, бир көч һәм дә сабырлык! -
Хат
Мин һәрвакыт әзер күңелемнән Бары шатлык җырын көйләргә! -
Унике сүз
Кояш кебек минем өчен туган тел. Мин унике сүзен зурлыйм телемнең. -
Хәлең ничек, Шагыйрь? Исәнсеңме...
Үз хәсрәтең генә сыймый кала заман гаме сыйган йөрәгеңә. -
Көз
Үлән, куаклар Саргая, сула. Тауларны куе Томаннар сара. -
ТУКАЙ БЮСТЫ – ПЕТРОПАВЛОВСК ШӘҺӘРЕНДӘ
Бюст Жабаев һәм Ульянов урамнары кисешкән урында яңа скверда урнашкан. Әлеге скверга да Тукай исеме бирелде. -
Укытучыма
Хезмәтегезнең хөрмәтен Тойсын һәрчак күңелегез. -
БЕЗ ӘЛЕ КАЯ БАРАБЫЗ, ТУКАЙ?
Тукай, Тукай!.. Син бәйлисең сыман Гасыр белән гасыр арасын. Туган елың ераклашкан саен Якыная гына барасың... -
Үлемсезлек асылы
…Саҗидә Сөләйманова шигырьләре миңа яшәргә көч бирде, киләчәккә өмет уятты. Тирән кайгы базыннан чыгу өчен, алар миңа таяныч булды. Аңымны, акылымны җуймас өчен, мин ул шигырьләрне күңелдән ятлап-сөйләп йөрдем». Әниемнең шигырьләрен тәрҗемә иткән Ленинград шагыйрәсе Елена Андреева аңа үзе шигырь багышлый, анда шундый юллар бар: …Ул шигырьләр йокымны качырды минем. Үлемсезлек асылына шунда төшендем… -
Бу дөньяга кеше туу белән...
Аермыйдыр безне тик Җир генә – барыбызга урын бирәдер, Барыбызга тигез бүлә гел. -
Унике тапкыр килде безгә кыш...
Без исән калдык, аяк астында Иң соңгы тамчы каннар акканда, Яңгырады безнең җырлар тауларда! -
ҖИҢҮ КӨНЕ (хикәя)
Клауслар бакчасында оештырылган бәйрәмдә миңа да катнашырга насыйп булды. Мин анда бердәнбер чит ил кешесе идем. Үзем сорап кермәдем, Клаус – минем күршем, безнең бакчалар бер-берсенә терәлеп тора. Күрешкәч, аралашабыз, күбрәк бакчачылык турында гәпләшергә яратабыз, эш турында бик сөйләшмибез. -
Фәгыйлә Шакированың «Урланган бәхет» дигән китабын тәкъдим итү чарасы
Фотоларны карагыз! -
Бу көзләр нәкъ сиңа охшаган...
«Бу көзләр нәкъ сиңа охшаган – йә салкын, йә ялкын!» дисең дә. Елмаям. Көздән үз ни фасыл бар җирдә?! – Дөньясы сагыну төсендә. -
Сентябрь аеның җиңүчеләре билгеле!
Котлыйбыз! -
Беләм
Беләм, ялган яшьләр белән Елап, мине күмәчәкләр. -
Йөзем бакчасы
Безнең бабайлар йөзем иккәндә, Йөзем чиксез мул булып үскәндә, Яшәгән алар шулай муллыкта, Бөтен дөньяны төреп байлыкка. -
Аумый торган манаралар
Язучы Марсель ГАЛИЕВның Ландыш ӘБҮДӘРОВА белән әңгәмәсе -
Азатлык
Кеше өчен бөтен бүләкләрдән Кыйммәтлерәк нәрсә азатлык. -
Уникең тулгач
Тезләремнән төштең, балам, бүген уникең тулды. Үзең әйтмешли, хәзер син «әнә нинди зур» булдың. -
Сөю угы (хикәя)
Җавабым кыска: – Сөю угы никадәр тирән кадалмасын, бала хакы барысыннан да өстен. -
Татарстан Республикасы Милли китапханәсе. «Әдәби фест»
«Кабатланачакмы бу кичә?» (әдәби-музыкаль кичәсе) «Әдәби фест» фестиваленең йомгаклау концерты -
Бер сукмактан бәлки йөрибездер...
...Барысы да бер үк, язмышыбыз – бәхетебез генә аерым. -
Саҗидә апа белән өч очрашу
Ә миңа ул шигърият белән илһамланып кына калмыйча, Саҗидә апаны күрергә, хәтта бераз аралашырга да туры килде. Үз гомеремдә Саҗидә апа белән өч мәртәбә очрашырга насыйп булды миңа. -
Гомер юлын чабыш атыдай...
Таш һәйкәлдән, купшы чәчәкләрдән Бизәлсә дә, мәгәр, каберең. Җир өстендә – якты бу дөньяда Исән чакта булсын кадерең. -
Теләк
Бәхетле шул – балачакта Кемгә кояш сөеп баккан, Кем татыган ана назын! Җанга сары сагыш сарган... -
«ҖАНЫМ НАЗ ЭЗЛИ»
РИФАТ ҖАМАЛГА – 75 ЯШЬ -
Ишек яңагына сызып куйдым
Чыгып китәрсең бер яңагында, шул сызыклар калган ишектән… -
«Казан утлары» архивыннан
Фотоларны карагыз -
Кичер мине!
Газиз туган җирең кочагына бер әйләнеп кире кайтасы. Куенында аның ятасы… -
Дөньяны тазартыр булдым: карасы – кулларымда...
Тик шунысы: йога бара карасы – йөрәгемә… -
Хөсетлек (бәян)
Авыл түрәләренең ялагайлары мондый эшне фәкать Газинур белән Салих кына башкарырга мөмкин дип күрсәткәннәр. Милиция органнарында исә, үсмерләргә карата бу шикаятьне тикшереп тә тормыйча, малайларга халыкны совет властена каршы фетнә оештырырга өндәүчеләр дигән гаеп тагалар. -
Хөсетлек (бәяннең дәвамы)
Яралы үзе генә торырга тырышып караган иде дә, хәле җитмәгәч, Салихка таянды. Егет аны сөзәгрәк җиргә алып менде. Тау өстендә Сагайның бәйләп калдырылган аты да булган икән. -
Татар фәненә тугры хезмәттә
НУРФИЯ ЮСУПОВАГА – 50 ЯШЬ -
Хөсетлек (бәяннең дәвамы)
– Юк, кирәк түгел. Укырга кергән җиреңдә алга табан үзеңне ничек тотарга кирәген тәгаен аңлатырлар! – дип, бик җылы саубуллашты аның белән Сидоров, әле генә язып, мөһерен суккан махсус юлламасын тапшырганда. -
«Мин үземнең гасырны тойдым» дигән әдәби-музыкаль кичә
Равил Бохараевның тууына 75 ел -
Хөсетлек (бәяннең дәвамы)
Сезнең арада эшләүче укытучы Хәкимованы эштән алыгыз дигән шикаятен язганда да, Мирвәлиев буяуларны нык куерткан булып чыкты. Ул шикаять буенча мәктәптә дә булып, капиталист калдыклары дип аталган балалар тормышы белән дә танышып, аларның коточкыч авыр шартларда җан асрауларын, салкын ызбада туңып азаплануларын күреп жәлләүдән бәгырем өзгәләнде. -
Олы Битаманда була язган фаҗига (кыйсса)
…Аларның артыннан бастырып ук килгән затлы тарантаслы юлчыны җыелган кешеләр танымады, шулай да баш иеп, сәлам биреп калды. -
Юк, хыялый шагыйрь түгелмен мин...
Көрәш һәм кайгы күрмәгән кеше, Кайгыра белми башкалар өчен. -
Олы Битаманда була язган фаҗига (кыйссаның дәвамы)
Әлеге хәлләр өй эчендәгеләргә дә, ачык тәрәзәдән ишетеп торучыларга да бик ошады. Мәрҗани хәзрәтнең абруе бермә-бер артты. -
Ватык чаң
Кара төндә йөрәк кенә Ватык чаң булып сыкрый. -
Олы Битаманда була язган фаҗига (кыйссаның ахыры)
Апанайлар утарына кайтып җиткәч тә ошбу вакыйга турындагы сүзләр байтак тынмады. Кичен башка имамнар да җыелды. Һәм һәркайсы Мәрҗани хәзрәткә үз мәхәлләсе караган авылның тарихын язып алып килгән иде... Шулчакта олуг хәзрәтнең куануын күргән һәркем бу мизгелләрне Мәрҗани хәзрәтнең иң бәхетле минутлары дип әйтер иде... -
Бу тауларда без дә уйнап үстек...
Сәер төшкә охшаш бу тормыш, Мин еш кына нидер югалтам. Тапмасымны белеп торсам да, Табарсың дип җанны юатам. -
ОПЕРАДА ҖЫРЛАГАН, ХАЛЫК ҖЫРЫН ЗУРЛАГАН
Мәрьям Рахманкулованың тууына – 125 ел -
АК КАЛФАКЛЫ САНДУГАЧ
Сара Садыйкованың тууына – 120 ел -
Хөсетлек (бәяннең дәвамы)
Кайсы яктан алсаң да, Шәрәфтән бик уңдык, улым, хезмәт көннәренә дә иң күп икмәкне бездә бирәләр. Чын мәгънәсендәге мондый хөрриятне хөсет күңелле түрәләр сизеп чик куймасыннар өчен, бу турыда беркайда авыз ачып сөйләмәскә сүз куештык -
Хөсетлек (бәяннең дәвамы)
Саубуллашканда алар, укучыларның кышкы каникуллары вакытында, кызның ата-анасын да Казанга чакырып китереп, никахлашырга килештеләр һәм шулай эшләделәр дә. Факия курсны уңышлы тәмамлап кайтуы турында, кош тоткандай шатланып, әнисенә җиткергәч тә, елмаеп торуыннан әйтәсе сүзләре бетмәгәнен аңлап: – Йә, яшереп торма, әйтәсеңне әйт, – дип, аркасыннан сөйде әнисе. -
Төш
Кара төндә атылды йолдыз. Уйлап куйдым – фәрештә. -
Хөсетлек (бәяннең дәвамы)
Әнә шулай оешып киткән самбо түгәрәге, мәктәп балалары, яшьләр ашкынып йөргәч, авыл клубы чәршәмбе һәм шимбә кичләрендә гөрләп торды, әйтерсең аңа тамаша карарга баралар иде. Бу шөгыльгә балалар шуның кадәр атлыгып керештеләр ки, буш вакытлары чыгу белән өйләрендәге ком тутырып асып куелган капчыклар белән күнегүләр үткәрәләр иде.