8 (август), 2019

2 август 2019

Бу санда

ШИГЪРИЯТ ҺӘМ ЧӘЧМӘ ӘСӘРЛӘР

Газинур МОРАТ. SMSтан юлланмаган юллар. Шигырьләр. .........................................................3

Фирүзә ҖАМАЛЕТДИНОВА. Галәм гөле ташны ярган... Повесть. ..........................................8

Сания ӘХМӘТҖАНОВА. Күңелнең җегендә моң-мәкам ярала. Шигырьләр. .........................36

Фәрит ИМАМОВ. Вакытсыз вакыт... Фантастик роман. ..........................................................40

Ләис ЗӨЛКАРНӘЙ. Нугай йорты. Садактагы ун кыйсса. .........................................................77

Равилә ШӘЙДУЛЛИНА-МУРАТ. Үксезләр. Повесть. ...............................................................97

КАРДӘШ ХАЛЫКЛАР ӘДӘБИЯТЫ

Гаврил АНДРОСОВ. Узу кирәк утның үткеленнән... Шигырьләр.

(Якутчадан Ленар ШӘЕХ тәрҗемәләре). ................................................................................129

ЯҢА ИСЕМНӘР

Айгөл АБДРАХМАНОВА. Син – каһвә. Хикәя. .........................................................................132

Җәһәт тәнкыйть: сәхифәне Дания ЗАҺИДУЛЛИНА алып бара. ..........................................136

Фотоархив: Газинур Морат тормышыннан мизгелләр. ............................................................138

«ШИФАЛЫ КУЛЛАР» ӘДӘБИ КОНКУРСЫ

Зиннур ХӨСНИЯР. Доктор Байчурин. Хикәя. ............................................................................140

Нурания ГЫЙЛЬМЕТДИНОВА. Йөрәкнең дүрт кылы. Хикәя. ................................................148

«ТАТАРСТАН. ТАРИХ. ШӘХЕСЛӘР» ӘДӘБИ ОЧЕРКЛАР КОНКУРСЫ

Рәдиф СӘГЪДИ. Мәгарә. .............................................................................................................156

БӨЕК ҖИҢҮГӘ – 75 ЕЛ

Шаһинур МОСТАФИН. Янып яшәлгән гомер. ..........................................................................160

ТАРИХ

Булат ХӘМИДУЛЛИН. Алтын Урда цивилизациясе һәм аның мирасы. ................................173

СӘГЫЙТЬ СҮНЧӘЛӘЙНЕҢ ТУУЫНА 130 ЕЛ

Замандашлары Сәгыйть Сүнчәләй турында (Зөфәр Рәмиевнең кереш сүзе белән). ...............179

ФӘРВАЗ МИҢНУЛЛИННЫҢ ТУУЫНА 85 ЕЛ

Йолдыз МИҢНУЛЛИНА. Чана юлы – ком. Кытыршы... Шигырь. ..........................................184

Фотоархив: Фәрваз Миңнуллин тормышыннан мизгелләр. .....................................................185

Музейларыбыз: Айзилә САБИРОВА. Туфан Миңнуллин музее. .............................................186

Шаян сәхифә: Уены-чыны бергә. Сәхифәне Газинур МОРАТ әзерләде. .................................187

Иҗтимагый-мәдәни тормышыбыздан. ........................................................................................190

  • 2 август 2019 - 12:00
    Галәм гөле ташны ярган...
    Ирләргә авыру хатын кирәкми. Чирле хатынга түгел, авыру балага да түзә алмый аларның күпчелеге.
  • 2 август 2019 - 12:00
    SMSтан юлланмаган юллар
    Иң татлысы – Ирек...
  • 2 август 2019 - 16:00
    Юмор шундый буламы?
    Төнге уникедә Марсель Гали чылтырата: – Син Газинур Моратның юмор дип аталган язмасын укыдыңмы?
  • 4 август 2019 - 14:00
    Син – каһвә (хикәя)
    Кичә каһвәдән баш тартырга карар кылынды. Әллә күпкә китте, әллә миңа ярамый торган яңа сорт эләкте шунда: йөрәк каккан тавыш чигәләрдә яңгырый, күңел болгана.
  • 5 август 2019 - 11:00
    Иман таммас димә
    Сиңа вөҗдан сукыр бер тиенме?
  • 5 август 2019 - 12:00
    Галәм гөле ташны ярган... (дәвамы)
    Рәйхания нидән шулай чирләп китүен һич аңлый алмады.«И Ходаем! Бу җәзаң миңа ни гөнаһларым өчен икән соң?» дип төн кичкән чаклары да ешайды. Хәер, кай яклап карасаң да, чир аңардан көчлерәк булып чыкты...
  • 5 август 2019 - 13:00
    Илһам Шакиров... көй бозучы?
    Ике шагыйрь – Газинур Морат белән Ләбиб Лерон – бакчадаш күршеләр. Беркөнне тирләп-пешеп җир казып матавыкланган Ләбиб янына Газинур килеп...
  • 6 август 2019 - 09:00
    Галәм гөле ташны ярган... (дәвамы)
    – Әнием, – диде кыз, – рөхсәт ит сиңа үз бөеремне бирергә. Рәйхания баскан урынында чайкалып куйды: – Ни сөйләгәнеңне беләсеңме, балакаем? – диде ул, күзләрен зур ачып. – Беләм... Мин барып белештем. Мөмкин, диделәр. Безнең кан төркеме дә, башкалары да туры килә...
  • 6 август 2019 - 10:00
    "Шул чактагы берәр чатта ... син әле дә көткән төсле"
    Ул чак әле безнең ара чана бавына тигез.
  • 6 август 2019 - 13:00
    Туфан Миңнуллин музее
    Авыл тормышына тугры калган, шәһәр ыгы-зыгысы кочагында югалмаган Туфан Миңнуллин милли әдәбиятыбызның олы хәзинәсе итеп тарих битләренә теркәлде.
  • 7 август 2019 - 11:00
    Тәрәзә
    – Тышта җылы. Бүлмәдә суык, – ди Зиннур Хөснияр, форточкасы ачык тәрәзә янына елышып. – Әллә тәрәзәне ачарга микән?
  • 7 август 2019 - 14:00
    Сагынмаклык
    Яшел күлмәк – сагынмаклык төсе, Һәм мәрсия... минем яшьлеккә.
  • 7 август 2019 - 17:00
    Доктор Байчурин (хикәя)
    Минем кулда пычак. Иртәгә мин тагын йөрәк тамырына операция ясарга тиеш. Бүтән андый катлаулы операциягә алынмам, дигән идем инде. Әнигә ясаганнан соң...
  • 8 август 2019 - 14:00
    Галәм гөле ташны ярган... (дәвамы)
    – Булды бит, ниһаять, анализларыгыз туры килә. Бер-берегезгә теләсә кайсы әгъзагызны бирә аласыз, – дип, озын ак коридорны балкытып елмайды.
  • 8 август 2019 - 15:00
    Айгөл Абдрахманова. «Син – каһвә»
    Татар әдәбиятына килә торган яшьләрнең бер сыйфаты күңелемә аеруча ятышлы: ул да булса – яңалыктан курыкмау, әдәбиятта беренче сүзне традицион булмаган мәйданчыкта әйтеп карый алудыр.
  • 8 август 2019 - 16:00
    Доктор Байчурин (хикәянең дәвамы)
    Егетем тәрәзәдән сикергән! Шунысы табышмак: ул беркайда да юк! Тәрәзә турысындагы асфальтта кан җыелып тора. Ә Радик кайда?! Аның мәете, үле гәүдәсе кайда соң?!
  • 9 август 2019 - 09:00
    Доктор Байчурин (хикәянең ахыры)
    Күптән түгел генә Радик белән Зөһрә килеп киттеләр. Теге чакта хастаханәдән Радикны шушы кыз урлаган икән инде. Кран басмасына утырып менгән дә...
  • 9 август 2019 - 10:00
    Йомгаклау
    Язучыларның әдәби ел йомгакларына багышланган җыелышында Газинур Морат, башта уң ягында утыручы Марсель Галиевкә, аннары сул ягында утыручы Мансур Вәлиевкә карап ала да, авыз эченнән генә үзалдына...
  • 9 август 2019 - 12:00
    Галәм гөле ташны ярган... (дәвамы)
    Ул белә: кызы аның авыруы аркасында балачагын күрмәде. Әни генә үлмәсен дип, дер калтырап яшәде. Мәктәптән очар кош кебек атылып кайтып керер иде дә сумкасын ишек төбенә атып, бүлмәләр буйлап әнисен эзләп йөгерер иде...
  • 10 август 2019 - 15:00
    Галәм гөле ташны ярган... (дәвамы)
    Рәйханиянең төсе бетте. Ничек инде? Әгъза була торып, аны беркемгә дә куярга өлгермәсеннәр инде? Табиблар гаепле түгел шул инде монысына. Теге кеше дә кызганыч, үлгән икән барыбер дә...
  • 12 август 2019 - 10:00
    Вакытның аяусыз җиленә бирешмә...
    Батырларның мәңге үзгәрмәс язмышын Сакла нык! Утка һәм суга кер, табигать көчләрен Җиңеп чык!..
  • 12 август 2019 - 11:00
    Йөрәкнең дүрт кылы (хикәя)
    Хәтирәнең башка әни була алмавы, бәби имезә алмавы, инвалид булуы бәрабәренә аңа гомер бирелде. Кирәкме аңа бу гомер? «Кирәк! Кирәк! Кирәк! – диде хатын операция алдыннан сөйләшкәндә. – Ятып кына торсам да, ирем, балаларыма киңәшләр генә биреп торсам да, мин риза, минем үз әнием бик яшьли үлде...
  • 12 август 2019 - 13:00
    Янып яшәлгән гомер
    1942 елның 6 июленнән Әмир Галимҗан улы өчен газаплы әсирлек тормышы башлана...Баштарак фашистлар Әмир абыйны Киевта, аннары Дарница, Владимир-Волынск лагерьларында яткыралар, соңыннан Польшаның Ченстохов лагерена күчерәләр. Яралары да төзәлеп бетмәгән Әмир абый биредә тифтан егыла. Немец офицеры, аның терелүенә өметен җуеп, тоткынны мәетләр барагына чыгарып ташларга боера...
  • 13 август 2019 - 10:00
    Йөрәкнең дүрт кылы (хикәянең дәвамы)
    ...Кайсы төшләреннән генә бу тормышны кирегә борып куярга да үкенмәслек итеп яңадан шул урыннан дөресләргә икән соң? Зәрәнең баш миен гел бер сорау бораулады: авырлы чорында бар да әйбәт иде, үзем табибә булган килеш, нишләп болай кирегә китте... Ник безнең нарасыебыз – Энҗебез авыр туды?
  • 13 август 2019 - 11:00
    Мамыксыз заман
    Каурыйларга җан кермәс ул, Канат кушып утырып. Куйыйм булачак оныкка Мамык мендәр тутырып.
  • 13 август 2019 - 14:00
    Үксезләр (повесть)
    – Кызым, уян әле, саташасың, ахры. Бисмиллаңны әйтеп әйләнеп ят! Айзадә, уянып китеп, күзләрен ачты. Каршында әбисе басып тора иде. – Төш күрәсең, ахры, кызым, җылыйсыңмы шунда, – дип, әбисе Айзадәнең башыннан сыйпады, өшкергәндәй итте. Кыз, авырлык белән генә уянып җитеп, кичәге хәлләрне исенә төшерде: ...Кичә әнисен җирләгәнгә бер ел тулды...
  • 14 август 2019 - 09:00
    Хак нәтиҗә
    – Димәк, үлгәнче коллыкта яшәячәкләр! – Рәфикъ Юныс.
  • 14 август 2019 - 10:00
    Ялвару
    Саран иреннәреңнең Кайнар үбүе белән Ирек даулаган, Илләр яулаган, Сугышка мөкиббән киткән Батырны Коралсызландыр, Акылдан яздыр!
  • 14 август 2019 - 15:00
    Үксезләр (повестьның дәвамы)
    Кан, кызның бармаклары арасыннан саркылып чыгып, җиргә тамды да тамды. Кызның да, этнең дә күзеннән яшь ага иде. Айзадәнең кул-аяклары, битләре, күлмәкләре дә кып-кызыл канга буялды...
  • 15 август 2019 - 16:00
    Үксезләр (повестьның дәвамы)
    – Хәят апа, син инде безнең тормышка кысылма. Үзең бала таба алмагач, Гөлназдан көнләшәсең. Айзадәне дә безгә каршы котыртып, тормышыбызның ямен җибәрдең. Минем хатыным – дөнья бәһасе кеше! Синең кысыр булуыңда безнең гаебебез юк! Айзадә дә сезгә башка кереп йөрмәс! Югыйсә кызны бөтенләй бозып бетердең...
  • 15 август 2019 - 17:00
    Шагыйрь һәм прозаик
    Минем бакча өстеннән көн саен вертолётта Президент үзе очып уза, – ди күршедәге «Оптимист» бакчачылык ширкәтендә казынып ятучы прозаик Вакыйф Нуриев...
  • 15 август 2019 - 18:00
    Алтыным
    Көмеш түгел, син минем саф алтыным!
  • 16 август 2019 - 09:00
    Буталыш
    - Ркаил Зәйдулла белән мине гомер буе бутадылар, хәзер дә бутыйлар, – Газинур Морат.
  • 16 август 2019 - 13:00
    Үксезләр (повестьның дәвамы)
    Айзадә туңып уянып китте. Август киче шактый салкын, Аппак бер ягын җылытса, икенче яктан суык җил өрә. Кыз калтырана-калтырана, эт оясыннан чыкты да Хәят апасы белән үзләре генә белгән таш астыннан ачкычны табып алды...
  • 17 август 2019 - 13:00
    Үксезләр (повестьның дәвамы)
    Аппак шыңшып, оя тирәсендә йөреп караса да, кыз чыкмады. Әллә файда югын аңлап, әллә үзе дә көне буе чабып арган иде, кысыла-кысыла оясына кереп, Айзадәгә сыенып ятты. Ике ятим, ике кыерсытылган, кимсетелгән җан иясе, бер-берсенә иптәш һәм терәк булып, аннан-моннан гына каккалап куелган эт оясында сыенышып яттылар...
  • 18 август 2019 - 15:00
    Үксезләр (повестьның дәвамы)
    Мансур аңына килмәде. Икенче кабат инсульттан соң ике атна буе аңсыз ятты да, Айзадәне дөм ятим калдырып, бакыйлыкка күчте. Табиблар, аның гәүдәсен моргка күчергәннән соң, кемгә хәбәр итәргә белмичә аптырадылар. Күптән түгел генә кырык яшен тутырган ир, кызын ташлап, тормыш дәрьясында берүзен калдырып, бу дөньядан китеп барды...
  • 19 август 2019 - 09:00
    Вакытсыз вакыт...
    Южный бистәсе башкарма комитетына тайга өстендә төтен күренү турында хәбәр иттеләр. Төтен чыккан урын шул тирәгә урнашкан Күчкән Сала авылыннан түгелме икән, дигән шик тә белдерде хәбәр итүче...
  • 18 август 2019 - 17:00
    Биш дурак
    Озак кына күрешми торганнан соң, Газинур Ркаил дустының хәл-әхвәлен белешергә дип, «Идел» журналы редакциясенә сугылып чыгасы итә.
  • 19 август 2019 - 12:00
    Үксезләр (повестьның дәвамы)
    ...Айзадә хастаханәдә аңына килде. Яп-якты бүлмә. Янында елый-елый шешенеп беткән Сәйдә әбисе утыра...
  • 19 август 2019 - 13:00
    Мәгарә
    Кама Тамагы районы, гомумән, тау ягы, без үскәндә, җәннәт бакчасыдай тоела иде.
  • 20 август 2019 - 10:00
    SMSтан юлланмаган юллар №2
    Байлар тарих яза.
  • 20 август 2019 - 12:00
    Вакытсыз вакыт...
    Мин сугышның беренче көннәреннән генә түгел, беренче сәгатьләреннән үк сугышам бит инде. Брест крепостеннан. Немецлар басып кергәч, кулга корал тотып, крепостьны сакладык. Мин хәтта гаиләм – хатыным һәм кызым белән саубуллашмыйча да калдым. Без яшәгән йортка бомба эләккәнен һәм аның шартлап җимерелгәнен соңыннан ишеттем...
  • 20 август 2019 - 17:00
    Тавыш – табигать бүләге
    – Әгәр Ходай Сәхәбигә затлы тавыш бирмәгән булса, ул да кәттә иномаркаларда гына җилдерер иде...
  • 21 август 2019 - 12:00
    Бер язмыш булып уяныйк!
    Кулыңны бир, әй, син, чибәр...
  • 21 август 2019 - 13:00
    Вакытсыз вакыт...
    Сугышның иң кызган чагында, кемгәдер ярдәмгә ашыккан Светланага очраклы пуля тиде. Үзе дә саксызлык күрсәтте: яткан урыныннан күтәрелә төшеп, якын гына араны йөгереп үтмәкче иде. Тик бер-ике адым атлауга, күкрәген тотып, җиргә капланды...
  • 21 август 2019 - 14:00
    Уенчак сүзләр
    Чиркәүләрне татар каберташлары да күтәрешеп тора.
Реклама