«САУБУЛЛАШТЫК ТА, БӘХИЛЛӘШТЕК ТӘ...»

 

9нчы санда Дания Гарәфиева-Шәрипованын «Жеффи һәм Йомшакбикә» дигән язмасын укыгач, мина бик тә монсу булып китте. Күренекле галимебез, тарих фәннәре докторы, профессор Жәмил Гыйльманов искә төште (мине анын энесе дип уйлаучылар бар. ләкин без фамилиядәшләр генә). Бер тапкыр Жәмил ага мина үз башыннан кичкән бер хәлне сөйләде Сөйләгәндә елады ул. Минем дә күзгә яшь килде Моннан сон шактый вакыт үтте, егерме ел элек Жәмил ага үзе дә дөнья куйды, истә калганны гына яза алам инде. Дания сеңелгә рәхмәт, язарга форсат чыкты, юкса анысы да бөтенләйгә җуелачак иде бит

Жәмил Гыйльманов 1945 елгы Япония белән сугышны рота командиры булып төгәлли. Кайтып китәр алдыннан сугышны бергә кичкән аты янына килә (атнын исеме онытылган). «Мин китәм бит, аерылабыз инде»,—ди ул. Ат. тавыштагы моннан һәм хуҗасының хәл-халәтеннәндер инде, барын да аңлап ала һәм бик тә монсу иттереп кешнәп куя. Жәмил абый озаклап анын ял кылларын аралый, башын, муенын, гәүдәсен сыйпый. 15 минутлап бара бу саубуллашу Ахырдан офицер. «Сау бул! Бәхил бул!»—ди. Чөнки исән хәлдә бүтән очратмаячаклар бит инде Ат шунда анын җилкәсенә башын сала да, эре-эре яшь тамчылары агызып елый башлый. Жәмил абый да күз-яшь түгеп елый Жәмил абый китеп баргач, ат бик тә монлы тавыш белән, үксегәндәй итеп кешнәп җибәрә

Авторның «бу эт белән бу мәче кебек яши алсын иде әле күпләр» дигән сүзе дә уйландыра. Чыннан да, башка жан ияләренә бик тә түбәнсетеп, кимсетеп карыйбыз түгелме? Хис, саф кичерешләр җәһәтеннән алар бездән калышалар микән сон? Ә адәм балаларына хас акыл табигатькә дә, аларнын үзләренә дә каза арты каза китереп тора бит Шул ук Япониядә Хиросима һәм Нагасаки шәһәрләрен кешеләре белән бергә кайнар көл-тузанга әйләндергән атом бомбаларын гына искә төшерик әнә

Әмир ГЫЙЛЬМАНОВ,

социология фәннәре докторы.

Реклама