Уйдырма ялганнан яралыр

I
 Сөекле халкың ялгышлык
эшләсә, үзеңне гаепсез итеп санама.
Соңгарган искәртү: «Илдә халыклар атасы булу өчен күкләр генә
вәкаләт бирергә мөмкин».
 Һәйкәлләр белән аяусыз көрәштә иртәме-соңмы лаеклы тарихи затлар җиңәчәк.
 Бәхеткә илткән тәрәккыят юлына атом-төш чемоданын тотып чыкмыйлар.
Түрә кәнәфиендәге язу: «Тамак төбендәге төер хәрәм ашамаска өнди».
Дәүләт башлыклары вагаешкан чакта, җыен әтрәк-әләм эреләнеп китәр.
Сәяси дальтониклар груһы төсле инкыйлаблар ясаучан.
Кайсыбер илләрнең үзара багланышы хатын-кызлар дуслыгын хәтергә төшерә.
Тарихи өмәдә Ильич күтәрешкән бүрәнә дөньяда иң озын агач булып чыга, чөнки шушы чакта юлбашчыга булышкан кешеләр исемлеге тора-бара артык озынга сузыла.
Болгавыр заман таләбе: «Дәүләт флагларын эшләү өчен янмый торган тукыма кирәк».
Уйдырма ялганнан яралыр.
Икегә төрләнгән дөреслек бихисап ялганны тудырыр.
Хакыйкать серлелекне өнәмәс.
Ерак чорларны үзгәрешсез кичкән һәртөрле җәгърафи атамалар элгәрләрнең мөкатдәс дәүләт чиген бүгенгәчә билгеләп тора.
Күңелсез хәлне карауга сәясмәннәр килеп тыгылса, гаепле якны кирәгенчә билгеләп кенә куярлар.
Кичегеп килгән инану: «Табигать канунына төзәтмәләр кертелми».
Законны әйләнгәләп узу вөҗдан хөкеменә китерер.
Канун яхшырак итеп эшләнсә, кешеләр аны бозарга кыймас.
Кануни чиккә сыешмыйча калган хәлләргә әдәпнең үзе тарафыннан бәя бирелер.
Күк астындагы иреккә һәрдаим чикләнгәнлек хас.
Акчаның әйләнеш хакын ришвәт күләме күрсәтер.
Мәгарәдән яртылаш чыгып җитмәгән кавем һаман тәгәрмәч уйлап табарга азапланыр.
Табигать камиллеккә ашыкмыйча ирешә.
 Үзенең ахмаклыгын яхшылап яшерә белгән бәндә халык алдында зирәк булып күренергә мөмкин.
Бәгъзе илләрнең гаярь яугирләре үзләрен пөхтә тотсалар, теләсә нинди диңгездә итекләрен юып йөрмәсләр иде.
Кемнеңдер җир-анага мөнәсәбәтен ачык беләсегез килсә, кулына мылтык тоттырып, аны ялгызын гына ау-сунарга чыгарып җибәрегез.
 Табигатьне саклаучы: «Үз заманында динозавр Кызыл китапка кертелгән булса, аның токымы юкка чыгуга дучар ителмәс иде».
Аллаһы Тәгалә яралткан бу дөньяны нибары өч тиенгә бәяләү килешми.
 Чиста суга чыгару тәгъбире искерергә мөмкин, чөнки җиребездә гадәти чип-чиста сулар калмас.
 Кеше күңелсез эш-хәлләрдән сабак алмаганга күрә, тарих аянычлы төстә кабатланып торырга мәҗбүр.

II
Аңлап булмаслык катлаулы картина алдында йөзеңә акыллы кыяфәт бирергә мөмкин.
Иҗат портретыннан өзек: «Стиле аерылып тормаса да, ул үзенчә акылыннан язды».
Бөердә фәлсәфә ташлары җыелмас.
 «Аяк» кәлимәсен кулланып, кешене мәсхәрәли күрмә: аяк белән шәп шигырьләр дә, шәп картиналар да язарга мөмкин.
Гади генә ГАИ хезмәткәре таягы дирижёр таякчыгыннан күбрәк акча эшли.
Үсендерә белгән күрәзәче: «Синең кояш астындагы урының, балам, оркестр чокырына туры килә».
Фәкать зирәк шагыйрьләр генә эзоп телендә яза алыр.
 Комсызлар мантыйгы: «Бите ачылмаган китап эчендә күптин-күп акча сакланырга мөмкин».
Актёрның тәненә җәрәхәт сурәтен төшергәндә вакыт-табиб беравык алдану тойгысын кичерер.
Тыйбби сәнгать тә күп корбан сорый.
Данда кем өчендер боздыргыч та була.
Хөрмәт пьедесталына менү башны әйләндерергә мөмкин.
Әхлакчы: «Ике сыерны имә торган бозау безгә нинди үрнәк күрсәтә икән?»
Башсызны яшәеш мәгънәсе борчымый.
Кеше биеклеккә менгән чакта түгел, төшкән чакта күбрәк ялгышырга мөмкин.
Ачы тәҗрибә сатыла икән, аңа ихтыяҗ зураеп торыр.
Онытылган хикмәтле гыйбарә яңадан туарга әзерләнер.
Әдәпсез рәвештә үз мәзәгеңнән көлү иблис кытыклавын күз алдына китерә.
 Телнең сөякле булуы яхшыга китермәс иде.
Урам телен сүгүнең мәгънәсе юк – ул күптәннән безнеңчә түгел инде.
Телне дошманга тиңләгән чакта кече телебез кимсенеп куяр.
Тормыш көе кайвакыт джазга охшап китә, чөнки аның эзлекле агышын тоеп булмый.
 Цирк мәктәбендә бирелмәгән киңәш: «Иңеңнең гөнаһ ягы басса, канат буйлап йөри алмассың».
Гомереңне җырга тиңлисең икән, аның нотасы күктә языладыр.
Дөрес уйлаучы киллер: «Шәхсән үзем начар дирижёрга ук атмам, чөнки ул басмачада арты белән тора».
 Барабанның эче буш булса да, ул безгә дәрт өстәп яшәячәк.
III
Яшьлек сәгате акрынрак йөрер.
Олаерга теләгән яшьлек күбрәк уңышка ирешүчән.
Белдерү: «Аксакал акыллылыгын тулаем яшьлек юләрлегенә алмашам».
 Тоташ якты төшләрдә хыялый балачакка кайтып йөрик – аның безгә тапшырасы сәмави нигъмәте әле байтак.
Яшьлекнең сүзе эштән аерылмас.
Әле картаерга теләмәгән бәндә һәммә кимчелеген яшьлегенә сылтар.
Кайчакта төс-битнең яшәреп киткәндәй тоелуы ашкынулы вакытның чигенеп куюын аңлатмас.
 Күңел халәте буенча санаган очракта, дөньяда яшьләрнең исәбе ишлерәк чыгар.
Күпләр кырык яшь тулуны кимендә йөз еллап көтә.
 Яшүсмер зирәклеккә омтыла, вәләкин картаерга теләми.
Озын гомерле карый: «Ала каргадан аласың булса, әле иркенләп яшәргә мөмкин».
Буш башның гаҗәп хәле – анда мигә урын юк.
Кыргаяк: «Абынулар дүрт аяклы атта да, башка җан ияләрендә дә күзәтелә».
 Башкаларны үзеңнән күбрәк ярату фидаи гамәл кылуга этәрүчән.
Стакандагы тешләр шыгырдамас.
Балаларча фикерләү сөземтәсе: «Уңайлы гына сәгать эчендә яшәгәнгә күрә, күке урманлыкта үзенчә оя корып маташмый».
Булдыксызлык күрсәткән бәндәне «Балалар бакчасы!» дип сүгү алдан ук киләчәк буынны хурлау кебек аңлашыла.
Җәрәхәтле йөрәк җылырактыр.
Яшәүнең тәмен тою – чып-чын саулык билгесе.
Хатын-кыз заты сөйләшми торган чакта тагын да серлерәк булып күренә.
 Үзен алыштыргысыз итеп санаучы бәндә дә кай ара асылы белән алмашынып китә.
Табигать пәрвәр гөманы: «Кызлар итәген күтәрергә гадәтләнгән уйнак җилнең шөгыле дөньяда җилдән туар балаларны ишәйтергә этәргеч ясый».
Үз ата-анаңнан ваз кичү чынлап та имансызлыкка тиң.
 Ата үзенең баласын башлыча сүзсез, шәхси үрнәге белән тәрбияләргә тиеш.
 Урам тәрбияче булып санала икән, аның көндәлек эше нәтиҗәсез түгел.
Атаңның фани дөньялык яшен узып киткәндә үзеңне инде аннан өлкәнрәк итеп санама.
 Ата-аналар җыелышы бер- кетмәсеннән: «Еланга әйләнгән затларны да без күмәкләп аякка бастырдык».
 Тынгы белмәс балалардан сәламәтлек аңкып торыр.
Сүз тыңлаучан байтак бала канына кушканны гына эшләү гадәте сеңәр.
Ишле гаиләдә ачуны басу өчен әле ярый балалар буталышып йөри.
Баланы дәшми торырга күнектерү сөйләшергә өйрәтүдән күпкә кыенрак.
Өлкән кешенең йөзенә сабыйлык билгеләре чыгу аның эчкерсезлек маясын җуймавы турында сөйли.
Кайбер кешеләрнең балалыгы гомеренчә сузылырга мөмкин.
Акушерка – сабыйның кып-кыска кендек бавын озын гомер җебенә
ялгаучы.

«КУ» 06, 2026

Фото: Шедеврум ии