Ювелир (хикәя)

Табиб Куйбида Иван  Ивановичның

якты истәлегенә

 

Күпертеп куйган мендәрләрдәй киртләч-киртләч булып тезелешкән болытлар күкне иңләп-буйлап йөзә. Кояш шул мендәрләрнең нәкъ урта бер җиренә ял итәргә  тукталган. Аның алтын  нурлары ефәк җепләрдәй сузылып күккә эленгән. Июнь башы гына булса да, эссе. Корыга китте. Искәндәр көздән бакчасына утыртып калдырган пар алмагачларының ботакларын әйләндерә-әйләндерә карады. Бәлки җан керер әле?! Алмагачлар яныннан китә алмый озак маташты ул. Юк, булмас ахры – яфраклары кибеп, корып бара. Күп тырышты ир бу пар өчен өчен, ләкин алар хыянәтче булып чыктылар, яңармыйлар. Бу болытлар да өметсез – ак сүрүле кысыр мендәрләрдән  сыңар  тамчы да төшмәячәк. Яшелчәләргә суның тансык чагы. Аның уйларын сизгәндәй, сугару системасы җанланып су фонтаннары бакчаны коендыра башлады. Су сибү автоматларга тапшырылган: шланглар сөйрәп йөрисе юк. Бик акылллы система. Наиләсе: “Кичке аш әзер, озаклама”, – дип калган иде, шул исенә төшеп, йортка керергә ашыкты ул. Бүлмәгә  таралган тәмле аш исе аның карыны ач икәнен сиздереп куйды. Хатыны аш бүлмәсендә табын көйләп тыз-быз йөренә. Наиләсе бик чибәр, сөйкемле булу өстенә тыйнак та.Тыйнаклыгы кигән киемендә, үз-үзен тотышында сизелеп тора. Гомерен шәһәрдә балалар укытуга багышлаган, сәләтле педагог. Ул лаеклы ялга китүгә, шушы авылдан йорт алып яшәп киттеләр. Авыл дисәң, хәтере калыр – берсеннән-берсе мәһабәт, хан сарайларына тиң йортлар тезелеп киткән. Якын тирәдә табигатьнең иң матур почмагы, һичшиксез, шушыдыр. Авылдан ерак түгел төз наратлары, киң ябалдашлы чыршылары белән дан тоткан урман, үзара күперләр белән тоташтырылган зәңгәр күлләр...  Искәндәр зур компаниядә  генераль директор урынбасары. Ходай бик юмарт, рәхимле Искәндәргә: ирнең тырышлыгын, уңганлыгын күреп, юл ярып бара кебек үзенә. Эшендә яраталар, текә баскычтан өскә, биеккә, бик җиңел күтәрелде. Кеше белән көйләп сөйләшә, үз һөнәренең белгече.Тырыш хезмәтенең җимешләре озак көттермәде – дәрәҗәсе, өч катлы йорты, шәһәрдә элиталы йортта фатиры, кыйммәтле машиналар – бар да бар. Бәхет өчен тагы нәрсә кирәк?! Бердәнбер уллары гаиләсе белән Мәскәүдә яши, ике бала үстерә. Искәндәр аларга булышып тора. 

Наилә  табынны бөтен шартын китереп, төрләндереп әзерли. Бүген дә ул бәйрәм табынына тиң.Тәмледән-тәмле кабымлыклар, яшелчә салаты, Искәндәрнең яраткан ризыклары. Хуш исләр бөркеп торган кайнар ашы. Җаның теләгәнен аша, эч. Бик уңган пешекче  булу өстенә матурлык яратучы хуҗабикә дә аның Наиләсе. Йортта тәртип  урнаштыра белә-бөтен нәрсә зәвык белән эшләнгән, үз урынында.Уңды Искәндәр хатыннан. Әнә бит аның атлап килүләре дә талгын гына су өстендә йөзеп йөргән аккоштай – сокланмый мөмкин түгел.

–Үзең дә утыр инде.  Бар да бар бит, –диде Искәндәр тынгысыз хатынына.

Табын артында Искәндәр сүзне алмагачларыннан башламакчы булды:

–Кирегә китте бит әле, – диде ул, сүзне кыска тотып.

–Нәрсә турында син? – дип кызыксынды хатыны, үзе исә сүзнең күптән түгел үлгән этләре турындадыр дип уйлады. Алар өчен кадерле иде ул эт. Дүрт аяклы тугры дуслары авырый  башлауга дәвалый башласалар да, күпме кыйммәтле уколлар, системалар куйдырсалар да – ярдәм итмәде, бөерләрен эшләтә алмадылар, терелмәде Миса. Югалтуны бик авыр кичерде хуҗалар. Күпме күз яше түктеләр. “Эт үлде дип, шулай елыйлармы?!” – дип бик ачуланды аларны дуслары. “Юләрдер сез, кайгы күргәнегез юк шул сезнең. Якын кешегезне югалткандай кыланасыз!” – диючеләр дә күп булды. Шулай, кайгы күрергә язмасын...

–Алмагачлар корый, –диде Искәндәр, Наиләнең уйларын бүлеп.

– Үстерә алмаячакбыз без аларны, –диде Наилә, исе китми генә. – Сары балчык якын монда. Күршеләр бакчасына камаз-камаз кара туфрак керттеләр. Алмагачлар үстерәсең килсә, син дә шуны түшәт.

  • Быел соңга калынды, икенче елга уйлашырбыз, – дип, хатыны белән килеште Искәндәр. Хатыны сүзендә дөреслек ятканын аңлый иде ул.

Наиләнең  табын артында ярма бөртеге хәтле дә ризык капмаганын шәйләми калмады  ир. Салат яфраклары капкалап, үзен алдап утыра. 

–Тагын диетага “утырдыңмы”? Күпме әйтергә була: мин сине ничек бар, шулай яратам. Җафалама үзеңне! – дип шелтәләп ала ул хатынын.

– Озак түгел,  бер генә атна ул, –ди Наилә, акланып. –Әлфия белән күрешкән идек, шундый ябыккан, матурайган. Минем дә калышасым килми, ачуланма инде.

–Сине буйсындырып буламы соң?! – ди Искәндәр, тәмләп ашавын белеп.

–Айгөл шалтыратты бит әле, –ди Наиләсе. Искәндәр табыннан торып киткәнче сүзен әйтеп каласы килүе сизелә иде хатынның.

– Аларда нинди яңалыклар  бар? –ди ир, хатыны китергән хуш исле  кайнар чәйне йотып куеп.

– Химиядән баллар җыя алмаган. Медуниверсетет дип хыяллана бит инде. Белмим, нәрсәсенә кызыгадыр шуның? Шул да булдымы эш?! Бюджетка үтмәячәге көн кебек ачык. Андагы конкурс: бер урынга унбиш кеше ди. Биологисеннән дә баллары түбән булды.

– Документларын түләүле бүлеккә бирсеннәр. Син аларга әйт, бюджет дип йөрмәсеннәр дә, –дип акыллы киңәшен бирде Искәндәр. –Түләүсез   керә алмаячагы билгеле бит аның. Нинди табиб чыгар икән безнең Айгөлдән?!  Мин яхшы күрәм – медицина кешесе түгел ул.  

–Бу сүзләрне Айгөлгә әйтеп күңелен төшермик инде, – дип кырт кисте аны хатыны.–Ул акчаларны үзебез белән алып китмәбез. Балаларга бит инде ул.

–Үзләре дә тырышсын, безгә генә ышанмасынннар. Алма пеш, авызга төш имеш! Безгә берәү дә өеп бирмәде. Бар да үз тырышлыгыбыз, –дип карышты гаилә башы.

–Ярар, сүз куертма, хәзер заманасы башка.Үзе тели икән, керсен, укысын, эшли алмаса үзенә үпкәләр.

–Белмим, укый алырмы икән?! Ялкау тамыры тирәндә аның. Мине шул борчый да, –диде Искәндәр, табын яныннан торып китеп. –Рәхмәт, тәмле булды, – дияргә дә онытмады ул.

Бик игьтибарлы аның ире. Күз карашыннан да аңлашалар. “Гаилә – изге” дип яши белә аның Искәндәре. Нинди генә җаваплы эшләрдә эшләмәде, хатынына беркайчан да борчу китермәде. Эшендә тоткарланса да, өенә шалтыратып, хатынын кисәтә иде. Ерак командировкаларда еш йөрергә туры килә аңа. Һәр адымын җиткереп, Наиләнең  хәлен белеп  торырга гадәтләнгән ул.Шулай иткәндә үзенең дә күңеле тыныч. Бергә яшәүләренә дә кырык биш ел вакыт үткән. Институтның беренче курсында өйләнешкән иделәр. Матур пар булып, дусларын сокландырып, әти-әниләрен шатландырып яшәделәр. Әти-әниләре бакыйлыкка күчкәч, туган якларына кайтып йөрүләр генә сирәкләнде. Балалары белән ялга  чит илләргә чыгалар. Оныклары кайларда гына булмагандыр. Алар аяк басмаган илләр дә, коенмаган диңгезләр дә  калмагандыр шәт.

Тик соңгы арада шулай матур гына яшәп килгән гаиләдә киеренкелек урнашты. Наилә үз эченә бикләнә башлады.Күз карашында элеккеге җылылык, шатлык күренми. Искәндәрнең эштән кайтуын өнәмәгәндәй, үпкәләгәндәй итеп карый. Әллә күңел түрендә иренә бер-бер үпкәсе бармы? Булырга мөмкин –бик тиз рәнҗи торган бит аның Наиләсе.Әнә бит, өйдәге тәртипкә дә исе китми башлаган. Йоклап торган урынын да җыеп куймаган! Иртән ашаган-эчкән савыт-сабасы да юылмаган. Бәлки саксыз әйтелгән сүз белән рәнҗеткәндер аны Искәндәр? Юк, хәтерләми, мөмкин түгел. Искәндәрнең дә эшеннән шатланып, очып кайтулары эреп юкка чыкты.Тагын ничек каршы алыр, сөйләшерме дип борчылып кайта. Шундый көннәрнең берсендә аларга Наиләнең  якын дусты Әлфия килеп төште. Наилә аны да бик исе китми генә каршы алды.Әллә танымый да тагы?!Башка вакытта, канатлар үсеп чыккандай, шатлана иде бит Наиләсе. Ә бүген?!

–Сезгә сүзем бар иде минем, –диде Әлфия, Наилә бүлмәдән чыгуга.

–Сөйләгез, –диде ир. Сүзнең Наилә турында барасын аңлый иде ул.

–Сизенәм бит, Наилә авырый. Без бит телефоннан  көн дә сөйләшеп торабыз. Гел юк-бар сөйли башлады. Акылга сыймаслык нәрсәләр! Килеп керүгә сул  кулына, аягына игътибар иттем. Сул аягы хәлсез,  кулы да тотмый аның, көчсез, күрмисезмени?!  Инсульт булмагае!

–Сез мине шулкадәр куркыттыгыз!  -ди югалып калган ир. –Мин аны үпкәләп йөри дип уйлый идем. Үзгәрешләрне күрәм, –ди, ул  аптыраган кыяфәттә.

–Ашыгыч ярдәм чакырырга кирәк! –диде Әлфия, икеләнергә урын калдырмый.

Наиләне нейрохирургия бүлегенә салдылар. Компьютер томографиясе башында шеш күрсәтте. Кабул итү бүлегендә дежур торучы врач югалып калган, Искәндәргә:

–Күптәнге шештер ул, борчылмагыз, хатыныгыз терелер, –диде, бала  юаткандай.   

Искәндәр өенә кайтып китте, Әлфиягә  хастаханәдә калырга туры килде.

– Ялгызын калдырырга ярамый. Күз-колак булучы кирәк, – диде табиб.

Икенче көнне МРТ үткәрделәр. Диагноз тынычландыра торганнардан түгел –атипик менингиома. Кичекмәстән операция ясап, шешне алырга кирәк.

–Шеш баш миендә түгел, аның тышчасында.Оболочка дип атала ул, –диде обходка кергән табиб. –Маңгай өлешендә. Анализлар әзер булуга Республика хастаханәсенә озатырбыз.

 Табиб дигәне бик мөләем, басынкы гына ир-ат. Күңелгә ятышлы итеп, ышандырып сөйли. Үз эшенең остасы икәне сизелә. Бик күп операцияләр ясаган хирург икән. Ләкин район хастахәнәсендә  баш миенә операцияләр ясамыйлар ди.

 Авыруның хәлен җиңеләйтү өчен иртә-кич дексаметазон дигән укол кададылар.Наилә дөньяга битараф иде. Күзләрендә яшәү дәрте сүнгән. Берни турында да борчылмый торган сабый хәлендә. Табибның сүзләре гүя аның турында түгел. Нинди операция турында сүз бара, кем авырый – аңа барыбер. Аягы кинәт сынып китә, тотмый, егылырга да күп сорамый. Башы да эшләп бетерми. Отделениедән чыгып китү куркынычы да бар. Мизгелгә дә ялгыз калдырырга ярамый үзен. Бу авыруның авырлыгын үзең очрашкач кына аңлыйсың икән.Сәламәтлек –җәүһәр. Бернинди акчага да сатып алып булмый   шул аны. Бәхетебезнең дә өчтән ике өлеше сәламәтлектән тора дип бик белеп әйткәннәр.Ә бит кеше бу нигъмәтнең кадерен белми.

Алтын вакытны тотарга кирәк диләр табиблар. Авыруның башлангыч чорын шулай атый алар. Наиләнең  алтын вакыты күптән үткән иде шул. Ике ел элек, кинәт кенә, күзләренең күрү сәләте кимеде. Врачларга барып, зарланып йөри торган кеше түгел шул ул. Һәтта медицина полисы да юк аның. Шулай да,түләүле клиникага барасы итте, анысы да Искәндәре мәҗбүриләгәч кенә.

– Проблемагыз башыгызда. Кичекмәстән неврологка барыгыз!- диде аңа офтольмолог. – Кичекмәстән!

–Уйлап та табалар инде, бу врачлар, – дип сөйләнде Наилә. –Полисым да юк, йөрмим, – дип үзенә хөкем карары чыгарды булса кирәк.

Әлфия белән Наиләнең дуслык җепләре ефәк җептән үрелгәндәй нык. Алар кырык ел бергә. Бер коллективта эшләп ялга киттеләр, хәзер дә бер-беренә кунакка йөрешәләр – кыскасы, серләре килешә. Менә Наилә аның ярдәменә мохтаҗ. Ничек итеп Әлфия  аны бу хәлендә ялгыз калдырсын?! Моның өчен таш бәгырьле булу кирәктер. Әлфиянең ире дә каршы килмәде: “Ярдәм итә аласың икән, янында бул, Наиләне ташлама”, - диде.

Зинаида Захарова

Хикәянең дәвамын сайтыбызда күзәтеп барыгыз.

 

Фото: pixabay

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Осталось символов: