Канатлылар (ахыры)

                                ГАРМОНИЯ

                 

Яңа больница төзелгәч, ара тагын еракланды: алар шул Аркадий Александровичлардан калган квартирада яшиләр. Басу түрендәге больницага барып җитәргә  күп вакыт кирәк.Искесенә биш минут җитә, теләсә кайсы вакытта кереп чыгарга була иде. 

Йокларга җыенып беткәч, Илһам киенә башлады.

- Кая җыенасың? - диде Айсылу.

-Теге хатынның хәлен белеп кайтам әле!

Айсылу гаҗәпләнде:

- Нинди хатынның ?

Илһам үз сүзеннән үзе курыккан кебек, аңлатырга ашыкты.

- Бүген бер хатынга бик катлауы   операция ясаган идек, ничек микән состояниесе –диде, “хәл”  сүзен кыстырмыйча. Ул  сүзне төрлечә аңларга мөмкин, бирәк тә төн уртасында барырга җыенсалар! Айсылу моны искәртте, тик тиешле мәгънәсендә кабул итте. Бер сүз дә әйтмәде. Илһам төнге караңгылыкка кереп югалды. 

Айсылуның күңеле тыныч, аны-моны уйламады, йокларга ятты. Икенче көнне бу вакыйга аның уенда бер  мәзәк булып чагылды. Мәктәпкә баргач, тәнәфестә коллегаларына сөйләп күрсәтте:

- Кичә Илһам йокларга җыенгач, киенә башлады.

- Кая җыенасың ?-дим.

- Теге хатынның хәлен белеп кайтам әле, ди... Укытучылар бүлмәсендә шаулап көлделәр!

Иренең  бар көче, ниятләре эшкә юнәлгәнен, башкарып чыкканнан соң  зур  канәгатьлек, бәхет, шатлык  тойганын, тирән, эчке рухи  кичерешләрен Айсылу күрә, аңлый,аның  белән горурлана.  Илһам үз  шәхесен күтәрер, мактатыр  өчен  тырышмый, йөрәге кушканча эшли! Үл үзенең нәрсәгә сәләтле икәнен чамалый, алга таба  үзенә кирәкләренә игътибар итә,  планлаштыра. Туктаусыз укый, медицинада шунсыз булмый – хәзер артта каласың!

 Яңа ел алдыннан  араларында  булып алган кытыршылык  бәйрәм кичендә үзеннән үзе юкка чыкты: Илһамның түш кесәсендәге  фото барысын  да хәл итте.   Аларның мөнәсәбәтләрендә гармония - бер-берсен аңлыйлар, бәялиләр: алар тигезләр, бер-берсенә терәк, шул ук вакытта икесе-ике шәхес. Айсылу, көндәлек тормышның ыгы- зыгысына баткан, өйдән башка нәрсәне белмәүче, обывательгә әйләнгән хатын түгел. Аның югары рухи тормышы бар.Ул өзмәс үз өстендә эшли. Авылда яшәп, “мүкләнмәс” өчен, юллама алып, Ленинградта ун көн буе музейларда,  эрмитажда, Смольныйда, “Аврора”да, Царское село”да, Екатерина патша сараенда булды, атаклы  гәрәбә  бүлмәне (“янтарная комната”) күрде. Фин   култыгындагы  Киров исемендәге стадионда Шекспирның 400 еллыгына багышланган  бәйрәмдә булды, анда Советлар Союзының иң данлыклы актерлары, балет  һәи  опера солистлары Шекспирның “Гамлет”, ”Ромео и Джульетта”, «Король Лир»трагедияларын, “Двенадцатая  ночь”, “Укрощение строптивой”комедияләрен   күрсәттеләр Бу  юбилей  онытылмаслык бәйрәм, шатлык  булды!Ленинрадның өрфиядәй   сихри  ак төннәрендә Нева  күперләре аерылганны  карап, Нева проспекты буенча  җәяү кайттылар... Онытыламы соң... Мойка елгасы буендагы Пушкинның соңгы квартиасында – шагыйрьнең соңгы минутлары турында тыңлап ,әче яшьләрен  түктеләр...

Ленинградтан кайтканда чемоданы күтәрмәле түгел иде: альбомнар, открыткалар, хәтта  Шостаковичның  унберенче симфониясе язылган зур поднос кадәрле  ике  пластинканы ватмый алып кайтты:берсе үзләренә,икенчесе тарих укытучысы Нур  Габделхаковичка бүләк иде

 

Мәскәү музейларында, Третьяковкада Айсылу икенче курста укыганда ук булды. Гомумән, ул бик бәхетле: әдәбият яратканга, укуы да күңелле, җиңел булды, эшләве дә күңелле!

Мәктәптә Айсылуның  театр студиясе бар (кружок!)

Ул яратып, мавыгып, укучылары белән ел саен зур-зур спкетакльләр әзерли! Балаларның  кыюлыгына  соклана: нинди роль бирсәң дә, ризалашалар, куркып тормыйлар, менә дигән артистлар!

Илһам  Айсылуның дәртләнеп, рухланып эшләп йөрүен күрә.

Ул инде яхшы укытучы статусын алган педагог.  Илһам да аның  йогынтысын тоя.

Бер көнне Айсылу ниндидер журнал алып кайтты да, бик озак, аерыла алмыйча, укып ятты. Соңыннан журналны  аңа сузды:

- Мә, укып чык, монда безнең турыда язылган.

Бу Әмирхан Еники дигән авторның ”Йөрәк сере”  повесте иде.    

Илһам бу повестне укып чыкты. Ул болай да  китапларны бөртекләп, ”төбенә төшеп” укый, шуңа күрә укыганы исендә кала. ”Йөрәк сере,” чыннан да, аларның  мәхәббәте турында язылган кебек! Илһам  шулкадәр тәэсирләнде, үз тарихларын  өр яңадан кичерде! Әсәрнең геройлары Зөһрә белән Бәхетгәрәй татар әдәбиятындагы иң якты образлар булып күңелендә калды.

Айсылу  Бәхетгәрәйне Илһамына охшатты: шундый ук әдәпле, намуслы,ышанычлы, шундый яратты аны Айсылу, аларның бәхетенә куанды. Зөһрә  - татар классик әдәбиятендәге  тәрбияле, нәфис, затлы гаиләдә үскән кызларны  - Хәятне хәтерләтте. Әсәр  алар тормышында  зур вакыйга булды, Әмирхан Еники мәхәббәттә тугрылыкның иң матур үрнәген шундый  итеп тасвирлаган  ки,  Айсылу белән Илһам аларны танышлары кебек кабул иттеләр, чөнки  язмышларында  охшашлык зур. Хисләр, эмоцияләр дулкынында мәхәббәтләре яңарып, кайнарланып китте!

Әллә шул кайнарлыктан, әллә вакыты җиттеме, аларның гаиләсе ишәйде.

...Төн уртасында Айсылуның тулгагы башланды: шулкадәр кисәк һәм көчле, тын алырга да бирми.

- Тизрәк барыйк, ашыктыра бу малай, - диде хатыны. Бу юлы алар малай көтәләр (ул вакытта узи юк әле!).

Илһам хатынын больницага илтеп куйганда сәгать унберләр тирәсе иде. Журнал  алып укып ятты. Кызлары үз бүлмәләрендә йоклыйлар. Кисәк телефон шалтырауга уянып китте. Больницадан хәбәр итүләрен  аңлады. Телефонда акушерканың шөбһәле тавышы  ишетелде:

- Илһам Хафизович...(акушерканың күңелсез, гаепле кеше кебек сүз башлавыннан  Илһамның коты алынды)... тагын кыз булды бит... Моны ишеткәч, шатлыктан кычкырып көлеп җибәрде!

Акушерка кыз, больницаның баш табибына күңелсез хәбәр әйтәм дип уйлап,  әти кешене котлыйсы урынга, хафага сала язды! Мондый  беркатлылыкка исе китеп, акушерка кызны тынычландырырга ашыкты:

- Зур рәхмәт, сеңлем! Мин бик шат һәм бәхетле! Хәлләре ничек соң?

Теге баштан хөр тавыш белән, шатланып эндәштеләр:

- Яхшы, бик яхшы! Айсылу апа бик тиз,  җиңел генә бәбәйләде! Кызыгыз өч кило җиде йөз грамм булып туды! Икесенең дә хәле яхшы!

- Зур рәхмәт!

Соңыннан да  ул кызны яратып, ихтирам итте: ул бит кызларының кендек әбисе!Кызлары тугач, өч малай тапкан Нәкыя (Каенлыкүл радиосы   дикторы)  сөенгән:                                  

- Бик әйбәт булган! Миңа гына өч малай табарга димәгән, ул да өченче кызын тапкан!

Яшь балалы йортта шатлыклы ыгы-зыгы: бәбәй ашлары, кечкенәгә бүләкләр китерәләр; апаларына сеңлеләре чын могҗиза -  аның янына елышалар! Айсылу белән Илһамның гомерләренең иң матур  чоры!

 

                                    ЮГАРЫГА, БИЕККӘ...

Республиканың баш хирургы Михаил Юрьевич Розенгартен чакыруы буенча, Илһам Хафизович Казанга килде.

Бик әһәмиятле эш буенча чакырган иде баш хирург:

- Илһам Хафизович, Сезгә категориягезне күтәрергә күптән вакыт дип уйламыйсызмы? Аттестацияга әзерләнегез. Сезгә активрак булырга кирәк, эшләгән эшләрегез күп, показательләр                                        

буенча  больницагыз авыл районнары арасында алда бара. Хирургия буенча отчетыгызда күренгән операцияләр югары категориягә тарта, ә сез күләгәдә калырга  яратасыз! Хәзерләнегез!

Михаил Юрьевич гомере буе кешеләргә ярдәм итте. Илһам Хәкимовны да хирурглар арасында бик тиз күреп алды, бәяләде. Андыйлар  һәр районда очрый, баш хирург исәбендә торалар.

Министр исәбендә дә шулай: андый  главврачлар  Илшат Зариповичның  таянычлары.

Илһамның хирургия буенча  беренче категориясе бар. Югары категория өчен хирургия буенча  гыйлми эш язып тапшырырга тиеш.Моннан башка соңгы елларда хирургия бүлегендә үткән операцияләргә отчет-анализ ясарга кирәк: тау кадәр эш.! Шуңа да аттестация үтәргә ашыкмый иде. Михал Юрьевичның киңәше белән  исәпләшмичә, читкә кага алмый инде, эшләргә тиеш. Тиеш булгач,  таш яуса да эшли ,гадәте шундый.

Аттестация комиссиясендә барлык профессура катнаша: барысы да Казан медицинасы “йолдызлары!” Курыкмыйм дисәң дә, каушарсың... Сорауларны яудыралар гына! Монда хирургияга кагылганы да, кагылмаганы да бар. Катлаулы фәнни теоретик сорауларга да - барчасына да  тыныч, төгәл итеп җавап бирергә тырышты. Картырак профессор:

....-менә бер кеше урамда  сезнең алда егылды ди. Сез шул очракта  нишләр идегез? - дип сорау биргәч, Илһам ирексездән елмайды, башкаларга да кызык булып китте.

Хирург бу очракта  ярдәм күрсәтүне бик төгәл, барлык ваклыкларын әйтеп, ашыгыч ярдәм фельдшерлары, врачлары башкарырга тиеш эшне санап күрсәтте.

Илһамга  югары категорияле хирург исемен бирделәр. Бу аның хезмәтенә рәсми төстә иң югары бәя иде

Бу исем - мактаулы да, акчаны да арттыралар, ләкин аның иң зур роле - врачның профессионал осталыгы арта, югары биеклекне яулый, үзенә ышанычы, ихтирамы арта, андый кеше теләсә нинди очракларда да җиңеп чыга!  Илһам Хәкимов – бүген әнә шундый җиңүчеләрдән - очар канатлары ныгыган бөркет!

Тик мондый уйлар аның башына килеп тә карамый! Эйфория аңа хас түгел! Ул бары чираттагы эшен башкарды, монысына канәгать. Ихтимал, башка холыклы берәүгә гомер буена шатланып, горурланып яшәргә җитәр иде, Илһамга түгел. Яңа көн туган саен, яңа эшләр, планнар туып тора.                                                     

                                 ***  

Җәй башында, каштаннар, ак акациялар хуш ис таратып чәчәк атканда, бакчаларда тоташ аклыкка күмелеп утырган алмагачлардан алтын бал кортлары гөжләп бал җыйганда, Киев каласына илнең барлык почмакларыннан  врачлар җыелды -  СССР хирургларының  егерме тугызынчы съезды башланды. Мондый зур форумда катнашу никадәр дәрәҗәле булса, күп гасырлардан бирле чал  тарихын саклап килүче  мәһабәт Киев белән танышу үзе бер зур... бәйрәм, тарихи экскурс, үткәнгә сәяхәт иде..Илһам гадәтенчә бу көннәрдә  минутын да бушка уздырмады, секцияләрдә катнашты, тыңлады. Программа бик тыгыз булса да, оештыручылар делегатлар өчен  экскурсияләрне күп оештырганнар иде.Илһам берсен дә калдырмады. Киевның  иң борыгы  соборы Киево-печерская лаврада  булдылар.  Эче дә, тышы да искиткеч купшы бизәлгән, алтын гөмбәзләре кояшта янып, күзләрне чагылдырган Владимир соборындагы ачык, матур төсләр белән ясалган  князь Владимир  һәм княгиня Ольга фрескаларын күрделәр.Киевның данлыклы урамы Крещатикта, яшел бакчаларга күмелеп утырган борынгы урамнарда,мәйданнарда, Днепр ярларында йөрделәр.      

Делегатлар арасында аеруча якынлык, дуслык атмосферасы - барысы да “бер цех” белгечләре - хирурглар: аралаштылар, таныштылар, дуслаштылар!

Тормышы  тынгысыз, киеренке эш  белән бәйле Илһамга  Киевта үткән көннәр йөрәгенә , җанына бальзам булды!Күңелендә гармония, канәгатьлек... Рухы күтәренке Киевтан ул уңай  эмоцияләр белән, дәртләнеп кайтты.

Кайтып сөкле Айсылуын, шатлыклы авазлар белән чолгап алган өч гүзәл кызын кочып үпкәч кенә, ничек сагынганын аңлады! Аның бәхете дә, мәхәббәте дә, оҗмахы да шушында!

Кызлар түземсезлек белән чемодан ачылуын көттеләр. Өч кызына диңгез- океан артыннан  бүләкләр алып кайткан купис кебек, чемоданда барысына да бүләкләр, күчтәнәчләр тулы иде!

Бәйрәм шавы узды. Эшкә барганда соңгы елларда төзелгән неврология, инфекция авырулары, балалар бүлеге корпусларын  хуҗаларча карап бара.  Яңа, зуррак, заманча больница кирәк булачак.Төзер.Әле аның гомер уртасы гына...                        

                                     

Эпилог                                

 

Героемны шушы шатлыклы, мажор нотада калдырам. Алда аны озын гомер, зур эшләр көтә. Айсылу белән пар канат булып, озын-озак гомер итәрләр; ике кызы әтиләренең эшен сайлап, врач булырлар; намуслы хезмәте өчен югары исемнәргә, дәүләт бүләкләренә лаек булыр. Ярты гасыр гомерен кеше сәламәтлеге өчен багышлаган  хирург халык мәхәббәтен яулар, бик күп яшь коллегаларын канатландырып очырыр. Оныгы бабасы юлын сайлап, медицина институтына кергән көнне:
- Дөньяда миннән дә бәхетле бабай юктыр! дип шатланыр.

 

Фото: pixabay                                     

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Осталось символов: