Мин сине мәңге сөярмен (дәвамы)

ӘСӘРНЕ БАШЫННАН МОНДА УКЫГЫЗ.

 

Карчык белән Карт сүзсез утыралар. Карчык җыр башлый.

Карчык.

Сибелә чәчем, сибелә чәчем,

Сибелә чәчем, тарала.

Йә утка сал, йә суга сал,

Йә кайгыдан арала.

Уйсу җирнең агым суы

Ага икән таң белән.

Узар, ахры, яшь гомерем

Гел сагыш, гел моң белән.

Сандугачлар су эчәләр,

Агыйделгә тезелеп.

Нигә болай сагынам икән,

Үзәкләрем өзелеп?

Соңгы юлларны бергә җырлыйлар. Карт Карчыкны иңеннән кочаклый.

Карчык. Уф, йөрәгем сикереп чыга хәзер.

Карт (күкрәгенә кысып). Чыкса, мин монда, ерак җибәрмәбез.

Алар шулай тын гына утыралар. Карчык кинәт сикереп тора,
өс-башын төзәтә.

Карчык. И-и Алла, шушы яшькә җитеп, көпә-көндез кочаклашып утыр, күпме кеше йөри… Син дә...

Карт. Ул кешеләрдә безнең кайгы түгел, аларның үз мәшәкатьләре, бөк­рәеп үлсәң дә, килеп карамаячаклар.

Карчык. Син бигрәк...

Карт кинәт йөрәген тота да егыла. Карчык нишләргә дә белми. Аны селкетеп карый. Янында йөгереп йөри.

Карчык. И Алла, и Ходаем, нәрсә соң бу? Әй, ярдәм итегез, кеше үлә. Әй, кешеләр…

Беркем дә аның кычкыруына игътибар итми. Карт тора, өсләрен кага, утыргычка утыра. Карчык аптырап карап тора.

Карт. Менә, күрдеңме?

Карчык (төртеп җибәреп). Җүләр, куркыттың.

Карт. Күр! Ачы хакыйкать бу.

Карчык. Син усалланган.

Карт. Тормыш тузаны миңа да кунган... Ачуым килә. Гомерем буе бил бөктем, чирләргә дә вакыт булмады, эшләдем дә эшләдем. Картайган көнемдә урамда калыр өченме?

Карчык. Шуны сорамакчы идем. Син ветеран башың белән нигә болай йөрисең? Сезне бит хәзер бик каты күтәрәләр. Соң сиңа бит положено.

Карт. Положенныен малайга калдырдым.

Карчык. Тагын сора.

Карт. Син нәрсә, уңайсыз, кеше нәрсә әйтер...

Карчык. И-и, әнә, кеше әйткәнгә карап торалар...

Карт. Юк, сугыш кырында ятып калганнарның рухы рәнҗер бит... Юк, тиешлесен алдым, алар өлешенә, аларның ятим калган балалары өлешенә керәсем килми.

Карчык. Үзең турында сөйләмисең?

Карт. Нәрсәсен сөйлисең инде аның, яшәдем шунда... Әллә яшәдем, әллә яшәмәдем.

Карчык. Балаларың бардыр бит?

Карт. Бар.

Карчык. Хатының әйбәт идеме?

Карт. Әйбәт! Мин аңа рәхмәтлемен, начар яшәдек, дип әйтә алмыйм. Иртәрәк китте. Хатыныңнан алдарак китәргә кирәк бу дөньядан. Авыр ялгыз ир-атка.

Карчык. Әйе, бала кебек бит сез! Ә балаларың ярдәм итәме соң?

Карт. Һе, балалар. Аларда минем кайгы түгел. Күреп торасың ич дөньясын, әле үзләренә ярдәм итәргә туры килә. Карчык исән чакта кадер бар иде, хәзер артык...

Карчык. Торуың кайда соң?

Карт. «Хрущёвка», кечкенә бер бүлмәдә. Күршеләр яман: эчәләр, сугышалар, көн дә бәйрәм, көн дә туй. Үземнең фатирны малайга калдырдым. Менә шулай. Ә үзең, үзең ничек соң?

Карчык. Сөйләдем бит инде.

Карт. Кайда торасың?

Карчык. Бер бик якын ахирәтем бар. Шуның бер бүлмәле фатирында яшибез.

Карт. Авырдыр кеше өстендә тору?

Карчык. Чирле ул, түшәк өстендә ята. Шуны карыйм. Бер кешесе юк, пенсиясе даруларга китә, дарулар бәясен беләсең...

Карт. Миңамы белмәскә! (Көрсенеп куя.)

Карчык. Хәер сорашырга гарь­ләнәм, менә шешә җыям.

Карт. Ярар, җитте бу турыда, мин синнән шуны сорамакчы идем, ник авылда калмадың?

Карчык. Председатель Шакирҗан сугыштан бронь белән калды. Күпме ялгыз тол хатыннарны зар елатты, кабахәт. Ә миңа ничек кенә бәйләнмәде! Түземлегем калмагач, качып киттем.

Карт. Сугыштан соң, мин кайткач, ник кайтмадың?

Карчык. Сине сугышта һәлак булган, диделәр.

Карт. Ничек һәлак булды? Кем әйтте?

Карчык. Ахирәтем Саҗидәгә синең турында сорап хат яздым, ул шулай дип җавап язды.

Карт. Ничек алай? Соң ул үзе мине каршы алды. Ялгызым гына булгач, өйгә килеп ярдәм итеп йөрде.

Карчык (аптырап). Кем, Саҗидәме?

Карт. Әйе...

Карчык (кызып читкә китә). Ах, кара елан... Әле син аның беләнме? Мин, сугыштан кайтмады, дип, елап сукырая яздым, ә ул анда Саҗидә белән.

Карт. Тукта, нигә тузынасың? Ул үзе килеп йөрде бит.

Карчык. Син шуңа риза булып тордыңмы? (Карт янына килә.)

Карт. Моның белән нәрсә әйтмәкче буласың?

Карчык. Нәрсә ишеттең, шуны.

Карт. Әйтәм бит, үзе миңа бәйләнеп йөрде.

Карчык. Нигә сиңа, нигә башкаларга түгел. Әйбәт! Кайтмады дип хат яза да, ә үзе... (Елый.)

Карт. Соң ул болай гына, безнең арада берни дә булмады.

Карчык. Әйе, мин Саҗидәне белмим ди. Әле үзең бая гына, карадылар һәм карыйлар, мин әле оһ-һо-һо, дип кәпрәйдең.

Карт. Соң, кызып киткәндә әйтәсең инде аны.

Карчык. Боргаланма, сиңа минем белән йөргәндә дә кызлар карыйлар иде, Саҗидә бигрәк тә.

Карт. Нәрсә, сиңа карамыйлар идеме? Ул турыда мин дәшмим бит.

Карчык. Сүзне икенчегә борма.

Карт. Тагын мин гаепле. Бигрәк әллә нинди син. Акай заманындагы нәрсәләр өчен хәзер килеп җәнҗал чыгарасың.

Карчык (утыргычка утырып). Чыгармыйм ла, Саҗидәгә ачуым килә.

Карт (Карчык янына килеп.) Йә, булды, узган эшкә салават.

Карчык. Әйе, әйе, булды. Уф! Эчәсем килә. Якын-тирәдә су юкмы?

Карт. Әнә тегендә киоск бар. Син утырып тор, мин хәзер үзем алып киләм.

Карчык (букчасын алып). Акчаң бармы?

Карт. Син бигрәк тагы.

Карчык. Йә, йә, җегетләнмә, булмаса бирәм.

Карт. Бар, бар! Мин хәзер.

Карт китә. Кире керә, Карчыкка үз букчасын бирә. Китмәкче була.

Карчык. Тукта! (Аның янына килә, күлмәк якасын төзәтә.) Кеше арасында йөрисең.

Карт. Ярар ла. (Китә башлый.)

Карчык. Сиңа әйтәм.

Карт (кире килеп). Тагын нәрсә булды? Җегетләр бәйләнәме әллә үзеңә?

Карчык. Юк ла. Әллә акча әрәм иткәнче, берәр краннан гына агызып алабызмы?

Карт. Саранланма, бүген бәйрәм. Гүләйт тек гүләйт.

Карт китә. Карчык аның артыннан карап кала.

Карчык. И-и, кыланчык! Җегетләнгән була. Әйе, җегет чакларың бар иде. Сабантуйда ул көрәшкә чыкса, яшь булуына карамастан, мәйданга керергә куркалар иде. Ә биегәндә, барысы да аяктан егылып бетәләр. Ә ул бии, ничек кенә бии, һе-һе-һе. Печән чапканын карап торырга ярата идем. Дулкын ерып барган кораб диярсең. Күпме йөрде артымнан. Барыбер үзенә каратты бит, хәерсез. И-и, нәрсә дип онытылып утырам.

Карчык букчасыннан көзге ала да карап төзәтенә. Карт килгәнне күреп, көзгесен яшерә. Карт плас­тик савыт белән су алып килә.

Карт. Менә алып та килдем!

Суны утыргычка куя. Куеныннан бер чәчәк чыгара.

Карчык. Әллә сатып алдыңмы? Бар, илтеп бир дә акчасын кире ал.

Карт. Юк, борчылма, әнә тегендә бик күп үсәләр алар.

Карчык. Күрсәләр, яхшы түгел.

Карт. Курыкма, күрмәделәр. Тәк шту ал.

Карчык. Рәхмәт!

Карт. Зур үс.

Карт букчасыннан пластик стаканнар чыгара, әз генә су салып, чайкап, чүп-чар савытына түгә.  Карчыкка һәм үзенә су сала.

Карт. Менә булды, хәзер сусауны басабыз. Әйдә, очрашу хөрмәтенә.

Шаярып чәкештерәләр, эчәләр.

Карт. Тагын?

Карчык. Аз гына.

Карт (Карчыкның стаканына су салып). Бәлки, ашыйсың киләдер? Әйдә! (Букчасын ала.)

Карчык. Ю-у-ук! Үзеңә кайткач та ашарга кирәк.

Карт. Анысы өчен борчылма.

Карчык. Ничек борчылмыйсың, ир-ат ул әзерләргә яратмый. Шул коры-сары белән туена.

Карт. Мин пешеренәм.

Карчык. Айга бер.

Карт. Юк, нигә алай дисең? Мин үзем...

Карчык. Йә, шаярдым, үпкәләмә.

Карт. Үпкәләмим...

Карчык стаканны куям дигәндә, калган суы ялгыш өстенә түгелә. Карт кесәсеннән кулъяулык чыгарып сөртмәкче була, шулвакыт кесәсендәге орден-медальләре җиргә коела. Карчык өстен-башын кулы белән сыпыра да, Карт янына килеп иелеп, орден-медальләрне кулына ала.

Карчык. Йә Аллам, ничек исән калдың соң син? Болар бит болай гына бирелмәгән.

Карт. Ярар ла, син бигрәк. Алар синең белән минем өчен генә кадерле. Башкалар өчен зур акча.

Карчык. Җүләр, нигә үзең белән йөртәсең, югалтсаң?

Карт. Ә югалса, тегендә баргач, медальләрең кайда, дип сорамаслар әле. Бүлмәдә калдырып булмый, фатир хуҗалары мин юкта кереп актарыналар. Аннан, күрше йорттагы бер хатынның баласына бик катлаулы операция ясаганнар, хәзер өйдә, тик терелеп бетсен өчен кыйммәтле дарулар кирәк, менә мин, әз-әзләп боларны сатып, шул балага дарулар алам.

Карчык орден-медальләрне күкрәгенә кыса да елап җибәрә. Карт аның янына тезләнә.

Карчык. Кая, кая бара бу дөнҗа?

Карт җилкәсен сикертә. Карчык як-ягына карана, Картка медальләрен бирә.

 

 

 

ДӘВАМЫН САЙТЫБЫЗДА КҮЗӘТЕП БАРЫГЫЗ.

"КУ" 5 (май), 2019

Фото: youtube

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Осталось символов: