Шамкай (дәвамы)

Бәянның башы монда.

Бөтенләйгә Казанга кайту

Казан, Казан — син бит әүлияләр иле!

Хакыбыз бар синдә йөрергә.

Без җыелдык бүген салкын кирпечеңә

Җан җылысы килеп өрергә.

Хыялларын канат итеп, төп максатына ирешү өчен, ул яңадан Казанга

юл ала. Әнисе аякка баскан, әтисе инде ишегалдында эшләштереп йөри,

абыйларның үз тормышы. Рәшиткә нәрсә? Аны театр тормышына бәйләнеп

киткән гомер юлы данлыклы Камал театрына алып килә.

Ул инде бу театрда студент вакытта ук монтировщик булып эшләп алган

иде. Театр директоры Рәшидә Җиһаншина аңа: «Рәшит, бездә актёр штаты юк,

аннары театрга урнашуны мин генә хәл итә алмыйм», — дигәч, ул: «Мин сезгә

сәхнә эшчесе булып керәм, бераз бәләкәй-бәләкәй рольләр бирерсез», — ди.

Мондый ниятен ул Празат Исәнбәткә дә әйтә. Празат ага җитәкчелеккә кереп,

аны шундый шарт белән эшкә алуларын сорый. Шулай итеп, Рәшит театрда

сәхнә эшчесе булып эшли башлый. Аңа эпизодик рольләр дә бирәләр.

* * *

«И-и, татлы хыял! Кайчан гына гамәлгә ашырсың икән син?!» — дигән

вакытлары Рәшитнең инде артта калды. Тик менә яшәү шартлары гына һаман

җиңеләйми. Театр ипи-тозлык кына акча бирә бирүен. Ипи өстенә май да

ягасы килә бит әле.

Ул «Спартак» аяк киемнәре берләшмәсенең Горький исемендәге Мәдәният

йорты директорына керә дә:

— Сезгә не пьющий, не курящий, не гулящий рәссам кирәкме? — ди.

— Бик кирәк тә, ләкин андый рәссам булмый бит ул.

— Менә алдыгызда басып торам ич, — дигәч, директор, бу бик күңелле

кеше икән дип, шундук эшкә ала үзен.

Мәдәният йортының фойедагы тәрәзәсе урам ягында. Үткән-киткән

кешеләрне көне буе күзәтеп утырсаң да, үзеңә кирәкле образлар сурәтен табарга

мөмкин. Аның киемен, килеш-килбәтен өйрәнәсең, инде чыгып сөйләшеп

тә алсаң, холкын, тавышын, мимикасын ятлыйсың. Гомумән, тормыш, урам,

җәмгыять тулаем театр ул...

Шуннан соң Рәшит роль алдымы, костюм цехыннан алама җыя башлый. Аңа

бит этнең дә бульдогын, шүрәленең дә картын, кешенең дә алкашын уйнарга

туры киләчәк. Мондый рольләрне ул үзе сорап алмый. Бирәләр. Өлешенә тигән

көмешләре алар...

Көчәнеп, ертылып уйнаган артист өчен актёр эше бик авыр. Ә инде эшен

яратса, бирелеп уйнаса, ролен сагынып килсә... Актёр гүя гел күңел ача, ял

итә, кыскасы, сәхнәдә дә, тормышта да рәхәтләнеп яши.

...Фатир юклыктан озак җәфа чигелә. Ирле-хатынлы икәүләшеп эшләсәләр дә,

яшәрдәй бер почмак юнәтә алмыйлар. Суфия, склад мөдире булып эшләгәнгә,

подвалда буяулар арасында утырырга мәҗбүр. Аны икенче балага узгач та

декрет ялына чыгармыйлар. Начар исләр белән агуланып җәфаланулар тәэсир

иткәндерме — Рөстәм исемле уллары тугач та озак яши алмый, үлеп китә.

Язмышының өметсез тапталып торуы, киләчәкнең мәгънәсез караңгы

офыгы, җитмәсә, улларының үлү кайгысы аны тәмам эштән чыгара. Шулай

бервакыт, кая сугылырга белмичә, Болак суына яшь коеп тора икән. Янына

бер апа килеп: «Нәрсә булды, җаныкай?» — дип эндәшкәч, мөлдерәп тулган

яшьле күзләрен ул аңа төби. Бер дә таныш булмаган әлеге ханым, аны кочагына

кысып: «Ела, җаныкай, оялма син, ела!» — ди. Рәшит сабый бала кебек үкси.

Башка кемнәр юатсын аны?.. Йа, Ходай Тәгалә! Нигә Син шулай интектерәсең

бәндәңне?!.

Апа кеше шунда болай дип әйтеп куя:

— Күптән түгел генә минем дә ирем үлде. Яшәргә дәртем, көчем, өметем калмаган

иде. Министр иде ул. Канатым сынды. Нишләмәк кирәк, беребез дә бу дөньяга

мәңгегә килмәгән. Күрәм, син дә кадерле кешеңне югалткансың, ахрысы?

Рәшит аңа кайгысын сөйләп бирерлек көч тапты. Ике бәхетсез җан, бер-

берсен байтак юатышып торганнан соң, икесе ике якка китеп барды. Кем

булды икән ул апа? Кемлеген дә сорамады ичмасам... «Яшәргә кирәк, ничек

булса да яшәргә!» — дигән юаныч белән аерылыштылар алар.

Тормыш дигәнең шундый бит ул: әллә нинди борылышлар, авырлыклар,

газапларны җыйнап тора да, һич көтмәгәндә, кеше өстенә шуларны китерә дә өя...

Теләсәң ничек түз! Әле дә ярый яраткан эше бар. Аның кыенлыклары кайчакта

сизелми дә. Төне буе рольләр ятлавы, кешеләргә шатлык илтү өчен гастрольләрдә,

авылдан-авылга йөрүләре дә әкренләп онытыла. Бары тик авырлыкларны оныттыра

алырдай алкышлар гына, тамашачы мәхәббәте генә күңелдә кала.

 

Театр бусагалары

Күрәсеңме, якын дустым, ә,

Юл буенда ап-ак чәчәкләр!

Бу театр юлы дип уйлама,

Уйласаң әгәр, көләчәкләр!..

Бермәлне Рәшитне театрда китапханә мөдире итеп куйдылар, кәҗәне кәбестә

бакчасына сакчы итеп куйган кебек... Сыдыра гына бу китап укып, көнозын

эштә баш калкытмый. Дөнья классикасын да, урысныкын да, татарныкы да

актара, һәр мәгънәле җөмләгә, сүзләргә игътибар итә, кирәк дип тапканнарын

күчереп ала: заманында «җүләр» дип йөрткәннәр иде, менә күрсәтә ул сезгә

хәзер Шамкайның кем икәнлеген, тора-бара Ломоносов, диярсез!

Рәшит эшли башлагач, китапханәнең укучылары бермә-бер артты. Чөнки

ул нинди дә булса китапны бик җентекләп укып чыга да, артистлар арасында

буталып йөргәндә, берәр классикның әсәрен телгә алып, андагы искиткеч

кызык күренешләрне сөйли башлый һәм соңыннан, моны укыганыгыз бармы,

дип сорап куя. Әлбәттә, алар укымаган, кемнең нәрсә белән кызыксынганын

белеп тора бит ул. Күбесенең балык тотудан ерак китә алганы юк. Их, наданнар!

Учение — мучение гына түгел, ул — дәрәҗә!

Каракның бүреге яна дигәндәй, белем шүрлекләре түбән булган дуслары

кереп, хәл-әхвәл сорашкан булып кыланалар. Берочтан, кергәч-кергәч, китап

та сайлыйлар, шүрлекләрдә актарынгалыйлар.

«Достоевский», «Тургенев» дигән булалар. Француз, испан язучыларының

исемнәрен атап (каяндыр белешеп, билгеле), өйләренә алып китәләр. Бер

уйласаң, театр тутырук әдәбият сөючеләр яши диярсең. Рәшитнең эше шаулый-

гөрли. Гөрләвен гөрли, шулай да сизә: китаплар югала. Иң әйбәтләре, иң

әһәмиятлеләре юкка чыга. Бу турыда байтак аңлату эшләре алып барырга туры

килә аңа. Җитмәгән китаплар саны буенча ул бит хисап тотарга тиеш кайчан

да булса. Күп кенә артистлар җай белән генә, гафу үтенгәләп, китапларны

кайтаралар. Тик бер генә китап һаман табылмый — «Нюрнбергский процесс»

дигәне. Китапханәне башка мөдиргә тапшырганда да ул күренми. Бәясен

өчләтә түләп, китапханәчелектән азат ителгәч, Рәшит ныклап артистлык эшенә

керешә.

Еллар үтә тора. Артистлар берсеннән-берсе матуррак иркен фатирларга

күченә тора. Менә бүген берәүне яңа фатирга күчерәләр, әйберләрен ташыйлар.

Дусларның шатлыгын күчерешеп уртаклашу — театрда изге гадәт. Зур-зур

җиһазлар, кием шкафлары, стенкалары, өстәлләре, савыт-сабалары, диван-

караватлары, тартма-тартма, кап-кап китаплары!.. Каян шулхәтле байлык

җыйган бу өлгер егет, кай арада?.. Артист акчасына гына бу кадәр мөлкәтне

туплау мөмкин хәл түгел бит инде. Китапларын күр син! Галим диярсең. Күтәрер

хәл юк. Картон капның дүрт почмагыннан дүртәүләп күтәргәннәр иде, таралды-

китте китаплар. Рәшитнең аяк очына берсе шап итеп килеп төшмәсенме?

Карасалар, «Нюрнбергский процесс». Рәшит кулына алып, пичәтенә игътибар

итә, театр китапханәсенеке түгел микән? Аһ, карак, аһ кабахәт! Шул, әйе, шул

югалган китап!

Тавыш куптарма инде, диләр дуслары. Вакытында, шул урында кулыннан

тотмагач шаулама, китап урлау — изге эш, диләр. Әйдә, аның бүген бәйрәме,

синнән булсын яхшылык!

***

Рәшит әкренләп язмышына буйсынып, зарланмаска күнде. Нәрсәгә

уфтанырга, әнә хәзер ике баласы — Гөлнарасы белән Айдары тупырдап үсеп

килә. Сөекле хатыны — Суфиясе җан тынычлыгы өстәп тора. Борчылма, сабыр

ит, Ходай Тәгалә безгә дигәнне язгандыр әле, дип юатып яши. Ул да тормышта

рәхәт күргән кеше түгел. Әмма ләкин түзем, сабыр. Шундый хатының булу

— тормышыңның ярты уңышыдыр, бөтенләй үк булмаса әле... Әнә, Рәшит

беренче кавышкан көннәрен хәтерләп утыра.

...Казанның Некрасов урамы. Тинчурин театры артисты Хәлил Мәхмүтовның

туган көн бәйрәме. Суфия белән ныклап танышулары шуннан башланды.

Рәшитнең Суфия янына ике көннең берендә килүе гадәткә әйләнде. Ул

һәрвакыт табада бәрәңге кыздыра. Аның тәмлелеге! 1965 елның 1 гыйнварында

өйләнештеләр дә.

Суфия Арча районының Түбән Оры авылыннан. Һөнәре буенча кибетче.

Бауман урамындагы яшелчә кибетендә эшли иде. Аннан соң аны Рәшит үз

янына, театрның складына урнаштырды. Озакламый театр эшчеләренә һәм

артистларына Идел ярыннан бакчага җир бүлеп бирделәр. Алган вакытта җире

чирәм генә иде, эшкәртеп бакча ясадылар. Биш сутый. Үзенә күрә ике катлы өен

дә җиткерделәр. Тора торгач, мунчасын да эшләделәр. Тимер мичле, ягасың да

керәсең, эче такта белән матур итеп тышланган. Күршедә генә Равил Шәрәфи

бакчасы. Бүтән күршеләр дә бик әйбәтләр. Шулхәтле рәхәт — җәннәт инде

менә, җәй буе кайтмый ятарлык.

Апрель аенда беренче теплоход кузгалу белән, Суфия шунда юнәлә. Иң элек

өйне җыештырып чыга. Савыт-сабаларны юа, кояшлы көндә урын-җирне тышка

чыгарып җилләтә. Аннан соң җирдә казына башлый. Ул чыннан да бакча эшен

бик ярата. Шуннан күңеленә сихәт, көч, тынычлык, рәхәтлек ала. Физик эш,

чамалап кылансаң, бик файдалы ул. Кан басымнары әйбәтләнә, буыннар языла,

баш авыртулары онытыла. Тизрәк яз җитсен дип кенә тора Суфия.

«Аллага шөкер, хатыннан уңдым, кайтканын ашарына пешереп көтеп торам,

— ди Рәшит, елмаеп. — Суфия минем турыда интервьюлар бирә. Әле соңгы

вакытта килгәне, күренгәне дә юк, дигән. Хәзер артык тазарды, инде тауны да

менә алмас, ди икән. Аны борчыйсым килми, концертлар куярга китеп, ничәмә

мең чакрымнар үтеп кайта бит. Ул акчалата ярдәм итә, — ди икән. Менә нинди

әйбәт минем хатын!» — дип, гел шулай сөйли Рәшит.

Бакчага соңгы баруында Рәшит бераз чүп үләннәре утап алган, сулар сипкән.

Балалары: «Хәерлегә булсын әтинең бакчага килүе», — дигәннәр. Шул көнне

давыл чыккан. Бөтен бакчачыларны куркытып китеп барган. Рәшит: «Ярый әле

өй түбәсен кубарып ташламады, алайса, күршем Шәрәфи белән шаяру кайгысы

бетә иде, — ди. — Шулай да давылның икенче көнендә: «Шыр җибәрмәдеңме?»

— дип үчекләп йөрергә җай калды әле».

 

«Биш татар» — Мәскәүдә

Без әле дә һаман алгы сафта,

Омтылабыз куйган максатка.

Яшьләр кебек сөеп-сөеләбез,

Шактый гына яшьтә булсак та.

Соңгы айларда «Биш татар» төркемен гастрольләргә чакырулар аеруча күп

булды. Бармыйча да ярамый, ник дисәң, мәсәлән, Шәрәфине театраль дуслары,

киләсен белеп, һәркайда алдан ук көтеп торалар, Шамкайның, Җәләлнең дә

дуслары аз түгел. Ләкин шунысы кызык: моңа хәтле дә популяр булган бу

артистлар, тел яшермичә, әйтәсен әйтә, ачыла башладылар. Баксаң, татар халкы

Шәрәфи хәтле Шәрәфине дә бик белеп бетермәгән икән әле. Шәрәфи кайчак үзе

үк әйтеп куя: «Мине Рәсәй күләмендә «Биш татар» белән концерт куеп йөрүләр

популярлаштырды». Һәм ул шулай да. «Әлдермештән Әлмәндәр» спектаклендә

Әҗәл булып уйнау гына җитми, эстрада киңрәк мәйдан били, ул ныграк таныта.

Әнә Шамкай хәзер үзен Шәймиевтән кала бөтен дөньяда иң танылган татар дип

исәпли. Әле ул хәзергә генә шулай, тора-бара, Минтимер агай президентлыктан

китсә, Шамкай, һичшиксез, беренче кеше булып калачак. Моның өчен аның

бөтен мөмкинлеге бар: дөньяда андый кыяфәтле бүтән адәм баласы юк, өстәвенә

үткен сүзле, тапкыр, укымышлы һәм тормыш тәҗрибәсен нык татыган, ягъни

лаеш шулпасын күп чөмергән зат. Ул гел халык арасында, байтак кеше белән

элемтәдә тора. Шул бер Клинтон белән генә очрашасы калган, вакыты юк,

чөнки гастрольләре күп. Аның аша «Биш татар»га чакырулар килә. Менә әле

тагын, болай да кайсысына барырга белмәгән, буталган чакта хәбәр алып килгән.

Мәскәүдән яһүдләр хат язып салганнар.

«Многоуважаемая группа мастеров юмора и сатиры «Биш татар!» К Вам

обращается от имени миллионов татар города Москвы — художественный

руководитель концертного зала гостиницы «Космос». Мы наслышаны о ваших

успехах по всей России. Возможно ли будет поделиться достижениями в области

юмора и радовать своих московских татар примерно через месяц, точнее в

первых числах июля, на три концерта.

С уважением, Рублёв Николай Васильевич».

Хат Шамкайга адресланган һәм элемтә өчен Мәскәүдәге телефон номеры

күрсәтелгән.

Мәскәү хәтле Мәскәүдән чакыру хаты килгәч, барысы да уйга калды.

 

— Минемчә, — диде Хәмзә, — бармыйча калу һич ярамый. Бу безнең

юморның Мәскәүне яулап алуы булачак.

— Анысы шулай да аның, тик без бит Раушаниям белән җәй буе бакчадан

кайтмыйча ятарга сүз куешкан идек.

— Синең шул булыр инде, Шәрәфи, яһүдләр чакырып торганда, минемчә,

кире уйларга кирәкми. Бу бит аларның татарга өметле карашын күрсәтә.

— Күрсәтә, күрсәтә... — дип үчекләп әйтеп куйды кирле-мырлы сүзен

Шәрәфи. — Безнең концерттан файда күрерлек булмасалар, хат та язып

маташмаслар иде әле.

— Беркем дә бушка эшләми инде анысы, — дип сүзгә кушылды Сабир.

— Яһүд түгел, үзебезнекеләр дә шулай. Әле этлеген дә күрсәтми калганнары

юк. Казанга китәсе поезд платформадан кузгалгач кына, бирәсе акчаларын

тәрәзә аша төртәләр. «Уф, өлгермәбез дип курыккан идек», — дигән булалар.

Әле бит: «Тагын килегез!» — дип тә өстиләр. Оятлары юк. Биргән акчаларын

санап карасаң, поезд билетына җитәрлек кенә була, ә бит заллары тутырук иде.

Менә алар ниндиләр, Хәлим Бәдриевич.

— Татар сәнгатен күтәрүчеләр без, — дип дөнья шаулаталар үзләре.

— Менә, егетләр, шуны белә торып барыйк әле без. Бу юлысы оештыручылары

бүтән, — дип, сөйләшүгә мәгънәлерәк төс кертте Хәмзә. — Башта Николай

Васильевич белән сөйләшик, телефоны бар ич.

— Әйе, — дип, аны Шамкай җөпләде. — Минемчә, барысы да яхшы булачак.

Ник дигәндә, минем әле яһүдләрнең кеше алдаганын ишеткәнем юк.

— Нигә сез аның яһүд икәненә басым ясыйсыз соң? Кем белгән, кем күргән

аның теге нәмәстәсен. Яһүд тә яһүд...

— Соң, Равил абый, фамилиясе «Рублёв» бит.

— «Таньков» булса, татар буладыр инде ул алай булгач. «Тәнкә» дигән

мәгънә бар бу сүздә.

— Равил абый, тынычрак бул әле, җәй озын, өлгерерсең Раушанияң белән

ял итәргә. Нинди бетмәгән мәхәббәт булды инде ул сезнең һаман?..

— Афәрин, Равил абый! Безгә дә хатыннарны яратырга вакыт! Шулаймы,

Хәлим Бәдриевич? Синең дә Флёра ханымны калдырып өч көнгә чыгып

китәсең килмидер.

— Милләт дигәндә, Хәмзә туган, Флёра апаң мине утка кертергә дә әзер

ул.

— Акча, бакча дигәндә, минем Суфия дә Флёрадан ким түгел.

— Ә минем Раушания сәламәтлегем өчен борчыла. Юл ерак, ди, авырырсың,

йончыгырсың, ди, менә шундыйрак...

— Йә, ярар, килештек, барабыз. Димәк, Хәмзә, син сөйләшәсең Николай

Васильевич белән.

— Ярар, миңа ышанып тапшырасыз икән бу җаваплылыкны, иртәгә үк

элемтәгә керермен мин аның белән. Таралышыйкмы?

— Әйе.

Кул бирешеп таралдылар. Хәмзә икенче көнне Рублёвны көне буе

телефоннан тоталмый интекте. Җитмәсә, «Биш татар»ы хәл белешкән булып

көне буе тынгы бирмәде. Ниһаять, кичке алтыларда гына телефонның аргы

башында тавыш барлыкка килде.

— Здравствуйте!

— Добрый вечер!

— Николай Васильевич?

— Да, а кто это?

— Это Вас из Казани Хамзин беспокоит — один из тех «Биш татар».

Рублёвның тавышы сизелерлек ягымлыланды.

— Ой, извините, я очень рад вашему звонку.

— Мы хотим обговорить некоторые условия наших концертов. Значит, три

концерта.

— Да, я думаю все три дня зал будет заполнен. Мы вас устроим в хорошие

номера гостиницы «Космос», где расположен и концертный зал на тысячу

зрителей. Заранее с вами рассчитаемся в долларах, на обратный поезд купим

билеты и проводим. Хорошо?

— Хорошо!

— По приезду составим договора.

— О-о! Даже так?

— А как же еще, мы люди ответственные.

Телефонны кую белән Хәмзә дусларына шалтыратырга кереште. Мәскәүгә

юл тотуга тагын нәкъ егерме ике көн калган иде.

Җәйнең мәшәкатьләре күп бит аның. Тегендә-монда чаба-йөри торгач, ул

көннәр үтеп тә китте. Менә хәзер инде алар күптән очрашмаган дуслар кебек

гөрләшеп-шаулашып бер купеда баралар. Әй, Мәскәү, түзеп тор, синең әле

мондый кызык концертны күргәнең дә, ишеткәнең дә булмагандыр. «Биш

татар» сине яуларга бара! Бертөрлелеккә күнеккән, гел эштән өйгә, өйдән эшкә

йөгереп гадәтләнгән татарына, матур сүз, җылы юмор, әче сатира ишетмәгән

милләттәшләренә бүләк төяп «Татарстан» поезды Мәскәүгә чаба...

Концертны башлар вакыт та җитте. Моңа хәтле сер бирмәгән Николай

Васильевичның йөзендә борчылу чалымнары сизелә. Ул егетләрне җыеп алды:

— Дорогие мои, татары! Я огорчён тем, что сегодня в зале сидят не больше

ста зрителей. Но вы не вешайте нос, не огорчайтесь, выступайте так, как вы

это умеете. Наши условия договора остаются в силе.

Николай Васильевич озак акланып тормады, үзе дә залга чыгып утырды. «Биш

татар» егетләре бер-берсе белән кул «чәкешеп» алдылар да эшкә тотындылар.

«Биш татар»ның беркайчан да бу хәтле куәтле дәрт белән чыгыш ясаганы

юк иде әле. Концерт ахырында бар булган тамашачы күтәрелеп озак кына

алкышлап торды. Тамаша залында халыкның аз булуына кыенсыныптыр инде,

хөрмәт күрсәтүләре артыгы белән кул чабу рәвешендә барды.

Икенче көннең концертына да артистлар Мәскәү тамашачысының ни өчен

килмәвен якынча ачыклап куйган иде. Шәрәфи әйтмешли, Мәскәү татарлары

театрны күбрәк ярата икән, Сабир уйлаганча, мондагы тамашачыга халык җырлары

һәм биетә торганрак такмаклар ошый, нәфис сүзгә бик исләре китми, Җәләлгә

— оештыру җиренә җитмичә башкарылган, Шамкайга — ул киләсен юньләп

пропагандаламаганнар сыман, Хәмзә моның гаебен Мәскәүдәге концертларны

оештыручыларның «этлегеннән» күрә, ягъни бу концертны аларга түгел, ә яһүдләргә

тапшырганнар. Менә шуңа күрә алар тамашачыларга яман хәбәр таратканнардыр,

имеш, бу юмор концертының рәте юк — начар. Менә шул.

Икенче концертның оештырылуы «Биш татар» егетләренең фаразлаулары

дөрес икәнлеген күрсәтте. Әлегесендә ике йөзләп тамашачы утырса да, мең

кешелек залда аларның барлыгы беленми дә иде. Шулвакыт, бу хәлгә эче

пошкангадырмы, Шамкай, залдагы бер тамашачыга мөрәҗәгать итеп:

— Менә сез, күренегез әле, качып утырмагыз, сезнең исем Хамис бугай,

ялгышмасам, әйеме, — диде.

— Әйе, минем исемем Хамис.

— Менә сез, Хамис, Мәскәүдәге концертларны оештыручы данлыклы

администратор. Сез үзегезне милләт яратучыларның берсе, дип күкрәк кагасыз,

ә менә шундый вакытта, нишләптер, бөтен Мәскәү татарларына: «Аларның

концерты начар, бармагыз», — дип ялган хәбәр тараткансыз. Әйе, сез бер

үзегез генә түгел, әле сезнең кебекләр берничә, әйтик, Нәгыймә шундый ук

— синең кебек администратор, Дилә һәм шундыйрак тагын берничә дустың

үз халкына — дошман. Мин ни өчен күзеңә карап әйтәм, Мәскәү татарлары

арасында борын-борын заманнан килә бу яман гадәт — үзара ызгышу. Безне

чакырып, менә шундый күңелле кичә оештыру үзегезнең кулдан, көчегездән

килмәгәч, башкаларга аяк чаласыз. Бүгенге концертны сез оештырмадыгыз,

аны яһүд егете — Николай Васильевич Рублёв үз кесәсеннән эшләде. Рәхмәт

аңа, зур рәхмәт. Менә бүген килгән тамашачылар исеменнән рәхмәт.

Залдагы тамашачылар гөрләтеп кул чабарга тотынды. «Рублёвны сәхнәгә,

Рублёвны сәхнәгә!» — дигән ялкынлы тавышлар астында Николай Васильевич

сәхнәгә күтәрелде. Ул, башын ия-ия, һаман бер сүзен кабатлады: «Рахмат,

рахмат!..» Каян өйрәнгәндер?..

Өченче концертны куймау турында Николай Васильевичка шул ук кичне

әйтергә булдылар. Николай Васильевич, шундый шундый хәл, Сезнең бу

уңышсызлыкта бернинди дә гаебегез юк, безгә субъектив каршылыклар тудырган

кешеләр залда утыра иде, диделәр. Өченче концертны куеп, Рублёв өстенә

күрәләтә зыян салу рәхимсезек булыр иде. Бу тәкъдим Николай Васильевичның

үзенә дә ошады. Ул, шуңа җавап итеп, ике көнлек концерт акчасын, алдан

килешү буенча, долларлар белән бәхилләтте. Күренеп тора: үз акчасын да

өстәп бирә. Шуны сизеп, егетләр, ошбу залны арендалау чыгымнарын исәпкә

алып, бер өлешен кире кайтарып, кесәсенә тыктылар. Ул шунда, күңеле тулып:

«От всего еврейского народа замечательным джигитам Татарстана огромное

спасибо!» — диде. Күзеннән яшь тамчылары типте.

Икенче көнне дуслары белән зур автобуска «Биш татар»ны һәм утызлап

яһүдне төяп, Урта диңгез хәтле табын оештырып, җырлап-биеп, поездга утыртып

Казанга озаттылар.

— Менә бит ул ничек?! Үз татарың өч тәнкәсен төртеп, поезд кузгалгач кына

мыскыллап озата, ә болар — бәйрәм ясый.

— Син, Шамкай, теге юантык яһүд хатынын кочаклап биеп алдың әллә

инде...

— Үзе бит, мин түгел.

— Һәрвакыт, һәркайда Кеше булып калырга кирәк! — дигән Хәлим

Бәдриевичның сүзләре поезд сызгыруына кушылып, мәгънәлерәк яңгырады.

— Николай Васильевич, в Казань приезжайте! — дип, Шәрәфи кул изи,

Сабир телефон номерларын яза иде.

 

Әсәрнең дәвамын сайтыбызда күзәтеп барыгыз.

"КУ" 11, 2015

Фото: pixabay

Теги: бәян

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Осталось символов: