Бәләкәй Фоат. Сугышта үлеп калган әти гаепле

Мин, ниһаять, Пычак җидееллык, ул вакыттагыча әйтсәк, ТБУМны – тулы булмаган урта мәктәпне – тәмамладым. Миңа ундүрт яшь. Инде алдыма хәзер нәрсә эшләргә дигән сорау килеп басты. Миннән генә торса, бернинди дә икеләнү булмас иде – бары тик укуны дәвам иттерергә, вәссәлам! Ул елларда җиде класс тәмамлау шактый зур уку санала иде. Чөнки аннан да зуррак укыган кешеләрне бармак белән генә санарлык булгандыр. Әни белән гел шул турыда гына сөйләшәбез. Колхоз эшенә һич кенә дә бәйләнеп каласым килми. Миннән бигрәк моны әни теләми, хезмәт көне, ягъни таяк исәбенә үзем интегүем дә җиткән, ди. Ниһаять, әни әйтте:

– Кукмара мәктәбе торыр урын бирә алса, ашау ягына ничек тә тырышырбыз.

Мин, бик әйбәт билгеләр генә тезелеп торган таныклыгымны алып, Кукмараның татар мәктәбенә бардым. Ишекне кыяр-кыймас кына ачып, эчкә үттем. Алдымда көтмәгәндә бик озын буйлы яшьрәк кенә бер абый пәйда булды.

– Син, энем, кемгә?

– Кемгә икәнен белмим. Укырга керергә дип килгән идем.

– Кайдан килдең?

– Арпаяз авылыннан – «Әсәнбаш» колхозыннан.

– Колхоздан игенчеләр, терлекчеләр генә килә. Син укырга теләп килгәнсең, димәк, авылыңның исемен әйткәч, җитә. Синең белемең кай тирәдә?

– Ничек кай тирәдә?

– Ничә класс тәмамладың?

– Җидене.

– Кайсы мәктәптә?

– Пычак мәктәбендә.

– Ә нигә Балта мәктәбендә түгел?

– Бездә андый мәктәп юк.

– Ә Пычакныкы бармы?

– Бар.

– Ничек укыдың?

– Дүрткә-бишкә генә.

– Свидетельствоңны күрсәт әле, дүртле-бишлеләрдән генә торган документ нинди була икән? Без дә күрик.

Әлеге абый мәктәп тәмамлау турындагы таныклыгымны карап чыккач, ныклы интонация белән әйтте:

– Алай, Пычак мәктәбеннән дә булгач, дүрткә-бишкә генә укыгач, син директорны көт инде. Рахман абый сезгә мөрәҗәгать итәргә кушты, диген. Мин бүген мәктәптә дежур торам, укырга килүче егетләр-кызлар белән әңгәмә үткәрәм. Озын буйлы абый минем белән бик әйбәтләп сөйләште, диген. Миннән дә озын кеше юк безнең мәктәптә.

Минем өс-башыма карап торгач, әйтергә тиеш тапты: – Тулай торактан урын сорарга онытма! 

Килде директор. Аны көтеп торучылар мин генә түгел икән. Берничә укучы күкрәкләренә медальләр таккан әтиләре белән килгәннәр. Алар, тиз генә кереп, күңелләре күтәрелеп чыга торалар. Яңалары ишек артына кереп югала.

Мин иң соңыннан кердем. Директор абый мине дә әйдә, әйдә, монда уз, дип урын күрсәтте. Йомшак итеп хәл-әхвәлемне сорашты. Ул сорамаса да, әтиемнең сугышта калганын үзем өстәп әйттем. Белем турындагы язуымны да карады.

– Әйбәт укыгансың, әйбәт. Безгә синең кебек егетләр кирәк. Укырга алырбыз.

Ул озак кына дәшми торды. Шул арада мин теге озын абыйның сүзләрен искә төшердем.

– Рахман абый общежитиедән урын да бирерсез әле дигән иде...

Бу сүз белән директорның кәефен бозуымны сиздем. Ул, ачу белән, әмма дустанә интонациясен җуймыйча, авыз эченнән генә әйтеп куйды:

– Ул торна абыегыз кайчан җитдиләнер икән?

Миңа карап, гаепле кеше сыман, болай диде:

– Рахман абыең белми ул, общежитиедә урыннар бетте. Кичә килгән булсаң, була иде әле. Бер кыш булса да фатирда торырга туры килер.

Мин, бер сүз дә әйтмичә, чыгып киттем.

Кич белән шуны ишетеп белдем: авылдагы бер иптәш малай, сугыштан кайткан әтисе белән миннән соң барып, шул ук мәктәпкә укырга язылган, тулай торакта урын да вәгъдә иткәннәр.

Мин инде колхоз эшенә керешергә тиеш буламдыр. Әтиең сугыштан исән әйләнеп кайтмагач, кемгә үпкәлисең?

 
"КУ" 8, 2018
Фото: pixabay

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Осталось символов: