Бәләкәй Фоат. Әбием догалары

Сәрбиҗамал әбием, кая гына барса да, мине үзеннән калдырмый. Әминә чишмәсеннән чәйгә су алып кайтамы, авылның икенче башындагы Мулла абзыйларның хәлен белергә (бабайның энесе Заһидулла картны шулай дип йөртәләр) керәме, әллә, йомышы төшеп, күрше Пычак авылына барамы – һәрвакыт мине үзенә ияртә. Абыемнарны кисәтә: без югында әйбәт кенә торыгыз, берүк шырпы белән уйный күрмәгез.
Мәчет турыннан үткәндә, авыз эченнән генә дога укып бара, аннан авызын сыпырып куя.
– Мәчет – Аллаһы йорты, изге урын. Аның янына җитәрәк, әгузе-бисмилла әйтү, Коръән сүрәләрен уку тиеш. Син дә, өйрәнгән догаларыңны укып, әппәр итә торган бул. Зират киртәсе буенда ул доганы тукталып укый. Монда ята торган әрвахлар исән кешеләрдән дога көтеп яталар, изге сүзгә куанышалар. Әрвахлар бездән дога көткән кебек, исәннәр дә аларның рухына мохтаҗ. Ул, шулай ди-ди, чүгәләгәндәй итә. Кулларын күтәреп дога укый. Мин дә аның шикелле итәм. Әле мин «Рәббанә...», «Колһуалла...» догаларын гына беләм. Әби әйтә, әнә шул белгәннәреңне укы, аннан тагын-тагын өйрәнерсең, сабыйларның догалары кабул булыр, диләр. Монда ята торган
әби-бабайларга оҗмах түреннән урын сора. Әтиеңне дә онытма.
– Әтинең кабере бу зиратта түгел бит.
– Түгелен түгел, шулай да дога, кайда гына булса да, мәетне эзләп таба икән. Шуңа күрә аңа да укы. Әниеңә, миңа, абыйларыңа, үзеңә саулык-сәламәтлек, киң ризык, бәхет телә. Барлык кешеләргә дә бәхет насыйп булсын, диген.
– Теге син әйткән безнең сыерны алып чыгып киткән кешеләргә дә әйтимме?
– Аларга да Ходай тәүфыйк бирсен.
Әби, эше никадәр күп булса да, намаз укырга тиешлеген дә онытмый. Аңа ияреп, мин дә ул ясаган хәрәкәтләрне кабатлыйм. Кичен йокларга яткач, дога укыта. Үзе әйтеп тора, мин кабатлыйм, берничә сүз әйтүгә, йокыга талам.
Безгә берәр кунак килсә яисә күрше-күләннәрдән берәрсе керсә, мине мактый, инде догалар белә, ди. Минем башым күккә тия. Әбием минем берәр дога укып күрсәтүемне сорый. Укып биргәч, мине икәүләп мактый башлыйлар. Миңа да күңелле була. Яңа доганы өйрәнгәндә әйтә:
– Менә әниең урман кисүдән кайтыр, яисә Урта Шөннән Шәмсевәлия тәтәң килер. Аларга укып күрсәтсәң, кара әле, безнең Фәәт Коръән сүрәләре укый белә икән, дип шаккатырлар. Әйдә, аңарчы
«Тәбәрәк»не өйрәнеп куйыйк әле.
Бу дога бик озын, мин бик тиз арыйм, шуңа күрә әби аны кыскартып кына ятлата.
Әби догаларны абыйларыма да өйрәтергә тырыша. Әмма алар аның янында озак юанмыйлар, үз эшләре үзләренә җиткән.
Әбием мин беренче сыйныфта укый башлаган елның кышында вафат булды. Ул елны Кукмараның иң олы врачы Соболева дигән хатын депутат булып сайланган икән. Арпаяз авылында да аны сайлаучылар белән очраштырганнар. Шунда, нинди сорауларыгыз бар, дигәч, Гыйльметдин Сахабы әйткән:
– Безнең авылга чын врачның килгәне юк иде. Моңа кадәр без фельдшерларны врач дип йөрттек. Сезнең килүегез дә кешеләрне дәвалау өчен түгел, җыелыш уздыру максаты белән генә. Бу көннәрдә авылыбызда абыстай урынында йөргән Сәрбиҗамал әбиебез авырып ята. Бер килгәч, аны карап, дарулар бирмәссезме? Бәлки, файдагыз тияр?
Мондый җыелышта әйтелгән сүзне колак артыннан гына уздырып җибәреп буламы соң? Менә безнең өй турына яхшы ат җигелгән «кашовка» килеп туктады. Бер юан гына апа, аңа ияреп берничә ир кеше өйгә керделәр. Ярым җиргә казып салынган подвал дип әйтерлек караңгы өйдә алар башта берни шәйләмәделәр. Күзләре ияләнә төшкәч, әлеге марҗа апа әби янына килде, нәрсәләрдер сөйләде, авызын ачтырып «а-а» дип әйттерде, әйләндереп, борылдырып, күкрәгенә бармаклары белән чиртеп-чиртеп карады. Аның сүзләрен янындагы бер абый татарчага әйләндереп торды:
– Кызганыч, мин үзем белән берни дә алып килмәгәнмен, янымда даруларым да юк. Сезгә витаминнар бик кирәк. Әфлисун, йөзем җимешләре файдалы булыр иде.
Алардан соң хәл белергә кергән күршеләр, бу сүзләрне ишетеп, аһ иттеләр, рәтләп бәрәңгегә дә туймаган кытлык еллар кешеләренә ул әфлисун дигәннәре төшләренә дә керми бит, диештеләр.
Икенче көнне Пычак авылындагы фельдшер ниндидер дарулар да алып килде. Теге юан апа бирергә кушты, диде. Әмма бу вакытта әбием җан биргән иде инде.
Әбиемнең юк булуы мине аеруча моңсулатты. Моңа кадәр минем бөтен яшәешем әбием белән бәйләнгән булган икән. Хәзер инде тормыш сукмакларыннан аннан башка гына атлап китәргә туры кләчәк. Ул өйрәткән догалар гомер буена, изге рух булып, күңелемне яктыртып торачак. Шулай булды да.
"КУ" 8, 2018
Фотода: Фоат Галимуллинга 14 яшь. Дусты Мансур Минһаҗев белән. 1956 елның Сабан туе
Фото: "Казан утлары" архивыннан

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Осталось символов: